مثنوي معنوي

گويد ار آيم به قدر يک کمان
من به سوي تو بسوزم در زمان

اين ترازو بهر اين بنهاد حق
تا رود انصاف ما را در سبق

آن عدو در خانه آن کور دل
او شده اطفال را گردن گسل

از گر آن احمقان طوفان نوح
کرد ويران عالمي را در فضوح

عقل ديگر بخشش يزدان بود
چشمه آن در ميان جان بود

عقل تحصيلي مثال جويها
کان رود در خانه اي از کويها

آيد و منعش کند وا داردش
عقل چون شحنه ست در نيک و بدش

هم چو گربه باشد او بيدارهوش
دزد در سوراخ ماند هم چو موش

در هر آنجا که برآرد موش دست
نيست گربه يا که نقش گربه است

صاحبش در پي دوان کاي خيره سر
هر طرف گرگيست اندر قصد خر

کودکان گرچه به يک مکتب درند
در سبق هر يک ز يک بالاترند

باز صف گوشها را منصبي
در سماع جان و اخبار و نبي

اين زمان گر بست نفس ساحرش
گفت تو سودش کند در آخرش

خلق را بنگر که چون ظلماني اند
در متاع فانيي چون فاني اند

چشم اين زندانيان هر دم به در
کي بدي گر نيستي کس مژده ور

بر زمين پهلوت را آرام نيست
دان که در خانه لحاف و بستريست

گر مثل خواهي به جعفر در نگر
داد حق بر جاي دست و پاش پر

در حضور مصطفاي قندخو
چون ز حد برد آن عرب از گفت و گو

مرد برنا زان شراب زودگير
در ميان راه مي افتد چو پير

عقل چون شحنه ست چون سلطان رسيد
شحنه بيچاره در کنجي خزيد

عقل را سيل تحير در ربود
زان قوي تر گفت که اول گفته بود

آن مريدان جمله ديوانه شدند
کاردها در جسم پاکش مي زدند

پيش او آمد هزاران مرد و زن
کاي دو عالم درج در يک پيرهن

زانک بي خود فاني است و آمنست
تا ابد در آمني او ساکنست

او نه اينست و نه آن او ساده است
نقش تو در پيش تو بنهاده است