مثنوي معنوي

آن يکي افتاد بيهوش و خميد
چونک در بازار عطاران رسيد

اندکي سرگين سگ در آستين
خلق را بشکافت و آمد با حنين

چون سبب معلوم نبود مشکلست
داروي رنج و در آن صد محملست

ما بلغو و لهو فربه گشته ايم
در نصيحت خويش را نسرشته ايم

کرم کو زادست در سرگين ابد
مي نگرداند به عنبر خوي خود

هشت سالت جوش دادم در فراق
کم نشد يک ذره خاميت و نفاق

تو مني من خويشتن را امتحان
مي کنم هر روز در سود و زيان

گر شدم در راه حرمت راه زن
آمدم اي مه به شمشير و کفن

در سخن آباد اين دم راه شد
گفت امکان نيست چون بيگاه شد

در جوابش بر گشاد آن يار لب
کز سوي ما روز سوي تست شب

از پدر آموز که آدم در گناه
خوش فرود آمد به سوي پايگاه

در حدث افتد نداند بوي چيست
از منست اين بوي يا ز آلودگيست

در اگر چه خرد و اشکسته شود
توتياي ديده خسته شود

اي در از اشکست خود بر سر مزن
کز شکستن روشني خواهي شدن

گندم ار بشکست و از هم در سکست
بر دکان آمد که نک نان درست

سخت رويي گر ورا شد عيب پوش
در ستيز و سخت رويي رو بکوش

تا به ما ما را نمايد آشکار
که چه داريم از عقيده در سرار

اين بدان بي امتحان از علم شاه
چون سري نفرستدت در پايگاه

امتحانش گر کني در راه دين
هم تو گردي ممتحن اي بي يقين

کز قياس خود ترازو مي تند
مرد حق را در ترازو مي کند

چه قدر باشد خود اين صورت که بست
پيش صورتها که در علم ويست

چون چنين وسواس ديدي زود زود
با خدا گرد و در آ اندر سجود

نيست در تقدير ما آنک تو اين
مسجد اقصي بر آري اي گزين

در جهان گر لقمه و گر شربتست
لذت او فرع محو لذتست

غيرفهم و جان که در گاو و خرست
آدمي را عقل و جاني ديگرست