مثنوي معنوي

گفت روشن کين جماعت کشته اند
کين زمان در خصميم آشفته اند

دود گلخن کي رسد در آفتاب
چون شود عنقا شکسته از غراب

راز را اندر ميان آور شها
رو مکن در ابر پنهاني مها

ني نشان دوستي شد سرخوشي
در بلا و آفت و محنت کشي

دوست همچون زر بلا چون آتشست
زر خالص در دل آتش خوشست

ني که لقمان را که بنده پاک بود
روز و شب در بندگي چالاک بود

خواجه اش مي داشتي در کار پيش
بهترش ديدي ز فرزندان خويش

خواجه لقمان بظاهر خواجه وش
در حقيقت بنده لقمان خواجه اش

يک گره را خود معرف جامه است
در قبا گويند کو از عامه است

در تن گنجشک چيست از برگ و ساز
که شود پوشيده آن بر عقل باز

چون رود خواجه به جاي ناشناس
در غلام خويش پوشاند لباس

چون به هر فکري که دل خواهي سپرد
از تو چيزي در نهان خواهند برد

هرچه تحصيلي کني اي معتني
مي در آيد دزد از آن سو کايمني

بار بازرگان چو در آب اوفتد
دست اندر کاله بهتر زند

چونک چيزي فوت خواهد شد در آب
ترک کمتر گوي و بهتر را بياب

چونک ملعون خواند ناقص را رسول
بود در تاويل نقصان عقول

بهر نقصان بدن آمد فرج
در نبي که ما علي الاعمي حرج

بر کف دريا فرس را راندن
نامه اي در نور برقي خواندن

زان همي گرداندت حالي به حال
ضد به ضد پيداکنان در انتقال

يا رها کن تا نيايم در کلام
يا بده دستور تا گويم تمام

پايه پايه بر رود بر ماه و خور
تا نماند همچو حلقه بند در

کان درختان را نهايت چيست بر
گرچه يکسانند اين دم در نظر

از حسد جوشان و کف مي ريختند
در نهاني مکر مي انگيختند

چون شود فاني چو جانش شاه بود
بيخ او در عصمت الله بود

در تماشاي دل بدگوهران
مي زدي خنبک بر آن کوزه گران