مثنوي معنوي

در مثالي بسته گفتي راي را
تا ندانند خصم از سر پاي را

سخت در ماند امير سست ريش
چون نه پس بيند نه پيش از احمقيش

هر که جبر آورد خود رنجور کرد
تا همان رنجوريش در گور کرد

تازه کن ايمان ني از گفت زبان
اي هوا را تازه کرده در نهان

گفت من دريا و کشتي خوانده ام
مدتي در فکر آن مي مانده ام

آن مگس نبود کش اين عبرت بود
روح او نه در خور صورت بود

باد در مردم هوا و آرزوست
چون هوا بگذاشتي پيغام هوست

در شدن خرگوش بس تاخير کرد
مکر را با خويشتن تقرير کرد

در ره آمد بعد تاخير دراز
تا به گوش شير گويد يک دو راز

تا چه عالمهاست در سوداي عقل
تا چه با پهناست اين درياي عقل

تا نشد پر بر سر دريا چو طشت
چونک پر شد طشت در وي غرق گشت

اسپ خود را ياوه داند وز ستيز
مي دواند اسپ خود در راه تيز

ليک چون در رنگ گم شد هوش تو
شد ز نور آن رنگها روپوش تو

پس به ضد نور دانستي تو نور
ضد ضد را مي نمايد در صدور

نور حق را نيست ضدي در وجود
تا به ضد او را توان پيدا نمود

عمر همچون جوي نو نو مي رسد
مستمري مي نمايد در جسد

شاخ آتش را بجنباني بساز
در نظر آتش نمايد بس دراز

شير اندر آتش و در خشم و شور
ديد کان خرگوش مي آيد ز دور

گفت چه عذر اي قصور ابلهان
اين زمان آيند در پيش شهان

عذرت اي خرگوش از دانش تهي
من نه خرگوشم که در گوشم نهي

من بوقت چاشت در راه آمدم
با رفيق خود سوي شاه آمدم

گفت بسم الله بيا تا او کجاست
پيش در شو گر همي گويي تو راست

بنگرم از اوج با چشم يقين
من ببينم آب در قعر زمين

اي سليمان بهر لشگرگاه را
در سفر مي دار اين آگاه را

پس سليمان گفت اي نيکو رفيق
در بيابانهاي بي آب عميق