ديوان محتشم کاشاني

علو همت عاليش در جهانگيري
بري ز نصرت انصار و عون اعوان است

لباس کوشش صد ساله در قرار جهان
نظر به سعي جميلش به قد يک آن است

ظهور جو هر صمصام اوست تا حدي
که در غلاف به چشم غنيم عريان است

حسود نيز ازين غصه جنون افزا
چو لاله داغ به دل چاک در گريبان است

اگرچه در جسد هر زمين روان آبيست
همين يکيست که نام وي آب حيوان است

شدست دست زبردست آفريده بسي
ولي يکيست که در آستين دستان است

بسي در صدف افروز مي شود پيدا
ولي کجا بدر شاهوار يکسان است

هزار قلعه گشا هست در خبر اما
يکيست قالع خيبر که شاه مردان است

که با خيال توام غائبانه بازاريست
که جنس کاسب ارزان در آن همين جان است

وگرچه در سپهت از پي ثنا خواني
ظريف و شاعر و شيرين زبان فراوان است

ز شش جهت در روزي بروست بسته و او
به ملک نظم خداوند هفت ديوان است

چه خان جهان جلالت که از جلالت و شان
ز خسروان جهاندار در شمار آمد

ايا به عقل گران لنگري که در جنبت
خرد به آن همه دانش سبک عيار آمد

صلاح راي تو در فتنه بس که صبر نمود
دل مفتون دشمن به زينهار آمد

ز ناز خوي بتان دارد آرزو چه عجب
اگر اميد تو را دير در کنار آمد

عدو چو پنجه قدرت به پنجه تو فکند
چه تا بهاش که در دست اقتدار آمد

ولي چو حلم تواش بر در انابت ديد
بر او ز ابر ترحم عطيه بار آمد

نه در ضمير کسي فکر کارزار گذشت
نه بر زبان کسي حرف گير و دار آمد

در وثاق خاص خود گرد يساق افشاند باز
آصف کرسي نشين مسند فراز سرفراز

از دعاي او به آهنگ اجابت در عراق
راست جوش کاروانست از صفاهان تا حجاز

کارسازيهاي او در سازگار سلطنت
هست نقش منتخب از نقش دان کارساز

محض اعجاز است در اثناي حکم دار و گير
از تعدي اجتناب و از تطاول احتراز

در حقيقت آن قدرها از مزاج اوست فرق
بر مزاج پادشاهان کز حقيقت بر مجاز

اي مهين آصف که بر گرد سرت در گردشست
مرغ روح آصف بن برخيا از اهتزاز

هست در چنگال عصفور تو عنقاي فلک
راست چون پر کنده گنجشکي به چنگ شاهباز