عشاقنامه عراقي

دادش ايجاب و سلب هر تحقيق
در جهان تصور و تصديق

هر چه ادراک آن کند افهام
يا بود در تصور اوهام

جز وجود خداي در دو جهان
دومين نقش چشم احوال دان

هر که را در ميان جان نور است
مغز جانش براي آن نور است

سر او در سر يقين و گمان
مايه کفر دان و هم ايمان

نور خورشيد در جهان فاش است
گنه از ديده هاي خفاش است

ساکن است او، مگر تو بشتابي
در نيابد، مگر تو دريابي

در ره او بلا و محنت و حلم
پيشه «الذين اوتوا العلم »

فعل و فعال و وجد و ماهيت
محو دان در ره الهيت

ور تو را نور ازين چراغي نيست
در تجاويف هر دماغي نيست

لحظه اي درگذر ازين پس و پيش
لمحه اي در نگر به عالم خويش

به طلب در جهان چه مي پويي؟
چو تو گم گشته اي، چه مي جويي؟

ديده بگشاي، اي که در خوابي
خويشتن را طلب، مگر يابي

تا تو در خويشتن نظر نکني
وانگه از خويشتن گذر نکني

تا کي، اي همچو گاو سر در پيش
طعمه اي گرگ نفس را چون ميش؟

هر که دل در امور سفلي بست
به بلاهاي جاودان پيوست

هر دلي کو هواي دنيا خواست
در تن افزود، ليک از جان کاست

هر که در ملک جان امين نبود
خازن نقد ماء و طين نبود

بي قدم در جهان همي پويد
بي زبان مدح خواجه مي گويد

تا ازو در زمانه وا گويند
دايمش مرد و زن دعا گويند

به کفش نسبتي چو کرد سحاب
زان شد آبستن او به در خوشاب

زانکه در وصف او هنرمندان
هر چه گويند هست صد چندان

علم علم بي نهايت ملک
آب و آتش که ديده در يک سلک؟

چون سکندر ازو شنيد دعا
گفت در پاسخش که : اي دانا

به سکندر چنان نمود حکيم
که: بماني تو در زمانه مقيم