مجموعه آثار عطار

که تا يابي در اينره اجتهادي
همي کن دائما با خود جهادي

خورش در راه تو اصل تمام است
ز خوردن کار هر کس با نظام است

نگهدار ادب شو در همه حال
که تا مقبول باشد از تو اعمال

بدان در راه صحبت بس خطرهاست
نفسها را بصحبت بس اثرهاست

ز رحمت باشي الحق بيکرانه
چو کردي خويش بيني در ميانه

سئوال و خواستن را در فروبند
که بگشايد از اين معني دو صد بند

مگر گردي تو حاجتمند مطلق
سئوالي کرد شايد از در حق

چو مردي هر دو را ايثار کن زود
اگر در دست داري خرج کن زود

در آن وجهي که صاحب شرع فرمود
خدا گردد از اين ايثار خوشنود

حديث و نص را نيکو نگهدار
بشرط آنکه آري هر دو در کار

چو گردي کافر اي يار موافق
شوي آنگاه در اسلام صادق

همان کافر شدن در بينش خويش
اگر مردي درين معني بينديش

بدنيا در ندارد کار و باري
نه از اعمال دارد اختياري

اگر زينسان خراب و بينوائي
نظر با تو کند در تنگنائي

بدرويشي فروآيد سر عقل
که ذل و مسکنت شد در خور عقل

نه در اصل سخن باشد خطائي
نيايد رفتن از جائي بجائي

اگر در شيوه فقر و فقيري
سخن گويم بسي بر من نگيري

مراد رهروان در فعل و طاعات
مقاماتست و اوقاتست و حالات

بسي گفتند در اوقات و حالات
ز سر خويشتن هر يک مقالات

در آن حالت که او بودست درحال
وقوفي باشدش برجمله احوال

چو در تلوين بود آن دولتي مرد
بافعالش نشايد اقتدا کرد

نبايد دستش از دامن جداکرد
در اين سر وقت نتوان اقتدا کرد

چو تمکين در نهادش گشت پيدا
نباشد واله و حيران و شيدا

بسي فرق است در تلوين و تمکين
ميان خاص و خاص الخاص مسکين

اگر مشروح گويم بس دراز است
که راهش در نياز و راز ناز است