جوهر الذات عطار

من اينجا ديده ام در خويشتن جان
حقيقت او من و من او يقين دان

من او را ديده ام در خويشتن دل
از او مقصود من کل گشته حاصل

چنانش يافتم اينجايگه ديد
که در يکي از اويم عين توحيد

چنانش يافتم در آخر کار
که پرده برگرفت از رخ بيکبار

چنانش يافتم در جان حقيقت
که پيدا است و هم پنهان حقيقت

يکي بين همچو من تا اين بداني
حقيقت اوست اينجا در نهاني

تو همچون نقطه و پرگار هستي
که در گردش خود اندر خويش بستي

تو گر اين سر بداني هر دوئي تو
يکي بين و مبين در خود دوئي تو

نظر کن دائره بنگر سراسر
طلب کن بعد از آن اينجايگه در

اگر اول بداني آخر راز
ترا اين در شود اينجايگه باز

چنان ماندست اينجا گاه پرگار
که در خود هست او گردان برفتار

در اين پرگار صورت کن نظر تو
اگر هستي ز بودش با خبر تو

وليکن نقطه در وي محو ماند
بدانم تا که اين مرموز داند

يکي گرديد هر دو در خرابي
خرابي يافت تا اين سر بيابي

يکي گرديد هر در يکتاي بيچون
نخواهد ماند آخر نقش گردون

بجز جانان نخواهد ماند در ديد
خوشا آنکس کزين معني نگرديد

چو گردانست در گرد تو پرگار
حقيقت نقطه را اينجا نگهدار

ز نقطه مگذر و پرگار مي بين
همه ذرات را در کار مي بين

نمود اوست اينجاگه مکان تو
يقين در کون سر او عيان بين

نمود هر دو از بهر تو پيداست
که اين هر دو يقين در جوهر لاست

که ميداند که سر لاست در ما
شده اينجايگه دانا و بينا

مرو در لا و گر خواهي شدن تو
حقيقت لا نه لا خواهي بدن تو

براه شرع رو پيداست ديدت
حقيقت با تو در گفت و شنيدت

تو تا در صورتي مر صاحب دل
نداند مر ترا اينجاي واصل

تو تا در صورتي مر صاحب جان
ترا اينجا بداند جمله جانان