جوهر الذات عطار

تو او را بين که در آيينه پيداست
درون جانت هر آيينه پيداست

ههم زنده باو او زنده کل
همه بنده در او او بنده کل

حقيقت اوست هم شاهست و بنده
نبايد در بر غافل بسنده

در اينمعني هر آنکو مي نداند
وگر داند يقين حيران بماند

توئي دانم که تو شاه و اميري
حقيقت در حقيقت دستگيري

تو ديشب حالتي بودت در اسرار
چنانت شکر بد اندر بر يار

که بيخود گشته بودي در احد تو
يکي اسرار راندي سخت بد تو

چنان در بيخوي بيعقل بودي
که خود ميگفتي و خود ميشنيدي

تو شاهي ليک امروزي تو بنده
در اينجا گه ترا دانم پسنده

من اول بنده بودم در بر تو
کنونم شاه وين دم سرور تو

همي گفتي شبي بيهوش آندم
در آن حيرت شدي بيهوش يکدم

مگو اي شيخ ديگر مر چنين راز
ترا دادم در اينجاگه خبر باز

نه او مياورد او ميبرد باز
يقين ميدان در اينجاگه تو اينراز

که او در تست اينجا حاصل تست
حقيقت صورت جان و دل تست

ببين و خوش بدان اي ديو درياب
ز من اکنون در اينجاگه خبر ياب

چنان در تست اينجا غمخور تو
نظر کن اندرون خواب و خور تو

نميداني چو اندر خواب باشي
که در بحري مثل غرقاب باشي

تو در خواب و دلت بيدار باشد
ترا او محرم اسرار باشد

اگر تو بنده باشي شاه گردي
در آخرگه از اين آگاه گردي

اگر آگاه گردي شاه بنده است
چو سجن است اينجهان در سوي بنده است

نه اسراريست اين در خورد هر کس
ابا خود گفتم اين اسرار کل بس

که ميداند که اين اسرار چونست
معين شد که عقلت در جنونست

نگفتندم بيا اين پيش هر کس
در اينجا تو حقيقت گفته بس

نگفتندم بيا و گفته تو
در اين راز اينجا سفته تو

مگو عطار و همچو انبيا باش
در اين معني حقيقت باوفا باش