جوهر الذات عطار

دوبيني پيشه کردي مانده احول
شده در صورت و معني مبدل

چو از يکي ترا مفهوم گردد
در آخر مر ترا معلوم گردد

يکي حرفست اگر خواهي که اينجا
بداني محو شد در جوهر لا

ترا اگر صرف نيکو آيد اي يار
حقيقت در کشد روغن بيکبار

در اينجا بيني از اينجا بداني
حقيقت کل توئي کل لا بداني

نظر کن لا نگر در جوهرت باز
همه ذرات از انجام و آغاز

عدد پندار يکي از هزاران
هزاران در يکي يکي شمار آن

چو آدم جان جان در وي نظر کن
ز بود ذات خود او را خبر کن

همه در تو شده اينجا ببين باز
تو اصلي هم ز انجام و هم آغاز

نظر کن در درونت نه فلک تو
ببين گردان حقيقت يک بيک تو

تو اصلي در يکي وندر يکي گم
گهي چون قطره گه عين قلزم

تو جاني در تو جانانست بنگر
يکي اندر يکي اعيانست بنگر

سرانجام ار در اين جا يافتي تو
کند اينجايگه کار تو نيکو

بهرزه خورد باشي غم بعالم
اگر او را نمي بيني در ايندم

جمال يار ما پيداست روشن
در اين آيينه اندر هفت گلشن

تو اندر سير خود هر لحظه بنگر
که هستي در تو پيدا شد سراسر

توئي پيدا و اشيا در تو پيداست
وگرنه هيچ اينجاگه نه پيداست

عدد بردار تا لا بنگري تو
که از لا در دو عالم برتري تو

تو مغزي پوست اينجا مغز کرده
در اينجا خويشتن را نغز کرده

از آن اينجايگه خامي بمانده
چو روغن در بر جامي بمانده

بنور تو همه عالم نموداست
که نورت در دمي ديگر فزود است

توئي جام عيان از عين مصباح
حقيقت جان جان در عين ارواح

برون و اندرون ديدار يار است
وليکن نقطه در پرگار يار است

برون و اندرون اصلست درياب
در اينجا يار بين و وصل درياب

تو پيوندي کنون در جان عطار
حقيقت بگسل اينجا هم ز ديدار