جوهر الذات عطار

ز خود بيني همي در لعنت افتاد
ز قربت دور شد بي رحمت افتاد

حقيقت اين همه از بهر آن بود
که تا ابليس آخر در عيان بود

که او در عين نافرماني دوست
حقيقت باز ماند اندر سوي پوست

تو گر مرد رهي مانند ابليس
مباش اينجايگه در مکر و تلبيس

ترا سجده نکرد اي جوهر کل
چنين افتاده شد در عين اين ذل

به بين تا تو چگونه آشنائي
که در اعيان تو ديدار خدائي

ببين ذات خدا در خود نمودار
برون شو اينزمان ز ابليس و پندار

ببين ذات خدا در خود نه ابليس
مينديش از ريا و مکر و تلبيس

ترا از ذات خود کردست پيدا
در اين عالم ز عقل کل هويدا

تو مغزي اينزمان در صورت پوست
حقيقت چون بيابي صورت اوست

تو مغزي اينزمان در عين دنيا
ترا پيدا شده ديدار مولا

ز ذات پاک او پيدا نمودي
دو روزي نقش در دنيا نمودي

حقيقت در تو ديدارست بنگر
که سر تا پاي تو يارست بنگر

حقيقت در تو ديدار الهست
ز سر تا پاي تو ديدار شاهست

تو هستي سالک کون و مکاني
که ره در سوي آن کل باز داني

حقيقت عقل کل با تست درياب
درون خانه از عشق در تاب

تو خورشيدي ز ذات کل نموده
حقيقت عقل کل را در ربوده

اگر اين پرده برخيزد ز اسرار
چه بيني در حقيقت ليس في الدار

يکي داري و در عين دو بيني
مر اين اسرار اينجاگه نه بيني

به بيرون کي تواني يافت جانان
که در تن ظاهر و بيرونست پنهان

بدو هم ذات او در خويش يابي
بوقتي کز خودت بيخويش يابي

به بي خويشي تو اندر عالم ديد
مر او را بنگري در عين توحيد

ز ديده ديده هم ديده بيابي
اگر در ديد او را ديده يابي

نظر کن خال در نور تجلي
ز نور او درون ديده پيدا

جمالش ديده خود کن تماشا
که بنمودست کل در عين الا