جوهر الذات عطار

فنا شد تا بيان اندر فنا يافت
همه اسرارها در خود بقا يافت

فنا شد تا عيانش ذات آمد
حقيقت در عيان ايات آمد

همه اندر يکي يکي نمودار
همه عين يکي در عين پرگار

همه اندر يکي يکي اسرار رفته
همه در ديد کلي يار رفته

حقيقت هر چهار اينجا فنا بود
در آن عين فنا ديد بقا بود

حقيقت چيست سالک اندر اينراه
که در خود بيند اينجاگاه او شاه

حقيقت جملگي در تک و تابند
که تا اين سر باخر باز يابند

حقيقت جملگي در گفت و گويند
که تا اين سر باخر باز جويند

حقيقت جملگي در ديد ديدند
ولي اين سر بکلي مر نديدند

سخن اندر حقيقت کل عيانست
که در هر بيت صد راز نهانست

سخن اندر حقيقت رفت در بت
ز صورت تا يکي بيني تو لابت

سخن اندر حقيقت رفت اعيان
که تا يکي شوي در عين جانان

سخن اندر يکي گفتست منصور
از آن جاويد شد در عشق مشهور

سخن اندر يکي گفت و نهان شد
در آن عين نهاني جان جان شد

سخن اندر گفت او ابر دار
که در يکي خدا بودش خبردار

سخن او گفت در سر اناالحق
حقيقت او خبر دار است از حق

سخن از ديد حق گفتست بيشک
که او ديدست در خود بيشکي يک

سخن گفت و نشانش بي نشان شد
از آن در بي نشاني کل عيان شد

در اين سر بت پرست آمد ز اول
باخر کرد بت اينجا مبدل

بت خود را بسوزانيد در نار
که تا صورت نمايد عين پرگار

بت خود اندر آخر او فنا کرد
حقيقت در فنا بت را بقا کرد

حقيقت بت پرستي را برانداخت
از آن اين بت در اينجا گه برانداخت

که سري بو بهر عاشقان را
که در بازند مهر جسم و جان را

کجا باشي تو چون او در حقيقت
که از جان دوست ميداري طبيعت

کجا چون او تواني خويش در باخت
که همچون او کسي اين راز بشناخت