جوهر الذات عطار

بت ما زاده پنج و چهار است
مر او را در جهان ديدار يار است

بت تو صورتست و عين معني
که بنمودست رخ در جمله دنبي

بت ما سر عشق لا يزالست
که اينجا گاه در عين وصالست

بت ما ني چون آنها بيجانست
در اينجا گه عيان يار ديدست

بت ما يافت جان جان حقيقت
ابا او در عيان گفت و شنيدست

بت ما يافت اينجا سر بيچون
ابا او شد در آخر عين يکتا

بت ما يافت در آخر هدايت
حقيقت ديد سر لا مکاني

بت ما در يقين دم از يقين زد
ز کفر خود رقم بر عين دين زد

بت ما در فنا آغاز و انجام
يکي ديدست اينجاگه سرانجام

بت ما در فناء لا مکانست
ورا اسرار جانان کل عيانست

بت ما در فنا توحيد دارد
يکي ذاتست و او آن ديد دارد

بت ما شاه را بشناخت آخر
يقين خود در فنا انداخت آخر

بت ما اينزمان در لا هويداست
بنزد عاشقان پنهان و پيداست

بت ما در يقين جانست و جانان
از آن چون جانست او پيدا و پنهان

ببام دير او در سير افتاد
از آن اينجايگه بي غير افتاد

ببام دير شد بهر تماشا
مر او را سر در آنجا گشت پيدا

ببام دير شد تا بام بيند
در اينجا گاه از خود کام بيند

ببام دير چون او منکشف شد
دگر آن راز در کل متصف شد

ببام دير شد دريافت او راز
حقيقت در عيان انجام و آغاز

ببام دير شد بالاي گردون
نظر کردست کل در بيچه و چون

ببام دير خود را کل فنا ديد
وصال شاه در عين بقا ديد

ببام دير در اشيا نظر کرد
همه اشيا چو خود را راهبر کرد

گمان برداشت چون خود را نهان داشت
در اينجا بود خود را جان جان يافت

گمان برداشت او در ذات بيچون
برش چون ارزني شد هفت گردون

فنا شد تا بيان اندر فنا شد
مرا اسرارها در خود بقا شد