جوهر الذات عطار

شود مر نطفه در انسان و حيوان
شود مر نطفه و بنمايد اسرار

حقيقت ديد مولي آشکاراست
نظر کن نطفه را در اصل آغاز

کجا يک ذره با الا بر آيد
حقيقت همچو آبي و تو در آب

شتابان ميرود در جان ذرات
همه آبست و آب از جوهر کل

حقيقت در سوي الا شود او
نمي بيني و آنرا تا نخواني

که سر آب در خود باز داني
از آن حضرت زمستان را نظر کن

که در اينجا حقيقت رخ نمودست
از آنحضرت بدين منزل کند را

که رنگارنگ صنع بيشمار است
حقيقت در بهار اين سر بداني

که موجود است در تو اين معاني
نظر کن تو بدين هر چار بيچون

کند از صنع خود در آب پيدا
هزاران رنگ گوناگون ابر کوه

بدان اين سر که از من يادگارست
در اين سه ماه عالم شاد باشد

ز خورشيد اينجهان آباد باشد
در اين سه ماه عالم نور گيرد

دگر سوي دگر دارند اميد
رساند جمله را در آخر کار

ز حيوآنها گياهان ميخورند پر
همه در سوي نطفه باز گردند

ز سر عشق صاحب راز گردند
ز سر عشق هر يک در مکاني

حقيقت زندگي يابند و جاني
ز سر عشق در درياي بيچون

نمايد هر يکي نقش دگر گون
ز سر عشق در ديد تجلي

که پيدائي و پنهان جز يکي نيست
همه از او شود پيدا و در آب

نمايد صورت هر چيز درياب
از او پيدا شود در نوبهاران

که پيدا ميشود اين جمله در آب
همه از آب موجودست ميدان

که کس آگه از او اينجا نبوداست
همه خوانند قرآن در بر دوست

نمي يابند از اسرار کل باز
همه خوانند قرآنرا در اسرار

بسي خواني در اين سر رهبري تو
ترا اول ببايد خواند تفسير

نه بحث نفس الا در بر پير
بر پير حقيقت خوان تو قرآن

يقين در سر قرآنست ظاهر
همه معني اول و آخر کار