جوهر الذات عطار

هنوز از عشق گردد عين مالک
چو سالک جان دهد در آخر کار

نديده اندر اينجا نقد ديدار
نتابد نور جان در بود جسمش

يقين بحر حقيقت باز ديده
تو در کشتي نوحي فارغ ايدل

نظر کن در درون بحر صافي
تو با نوحي و آگاهي نداري

مگر در قعر يابي جوهرت بر
ترا زين بحر جوهر بايدت يار

در اينمعني تو ره بر تا بداني
حقيقت جوهرت از اصل بنگر

کنم زان جوهر اينجا در فشاني
ندارد از يقين عطار اينجا

که اندر عين اعيانست توفيق
در اين بحر فنا آن جوهر عشق

که اندر خانه من دريافتستم
در اين خانه است يارت ار بداني

در آن بحرم يکي جوهر هويداست
درون خانه بحر کل که ديدارست

که جانش در بن درياي خونست
کسي داند که اندر خانه دل

چگويم کاندر او فرياد رس نيست
نيامد هيچکس زين بحر بر در

اگر از عاشقاني جان در او باز
يکي درياي پر خونست تحقيق

کسي کو جان در او بازيد توفيق
ز جوهر يافت اندر آخر کار

کسي بايد که يابد اندر او دم
نگه کن تا در اين دريا شود باز

بيابد جوهر اندر عز و اعزاز
در اين دريا چو آخر باز بيند

که جوهر يابي اينجا در عياني
دم خود اندر اين دريا نگهدار

نبايد تا شوي تو ناپديدار
در اين بحر معاني غوطه خور

تو نور جوهر الا بديدي
در آن جوهر يکي نور است مطلق

در آن نور است اگر صاحب يقيني
حقيقت شمس و ماه و چرخ و انجم

شده پيدا در آن نور يقيني
همه از نور جوهر تابناکند

که خاک آمد خود صانع پاک
حقيقت بحر در خاکست پيدا

تو باشي در عيان آن جوهر نور
تو باشي جوهر و خود را نداني

نمي يابي ز خود انجام و آغاز
بهر معني که گويم در گماني

صفات و فعل مي بينم غرائب
يقين جسمت پيوسته در ايندل