جوهر الذات عطار

نظر کن پيش از اين ديدار مولي
در اينجا بازبين پيش از شدن باز

نمود عشق خود ز انجام و آغاز
در اينجا باز بين اي کار ديده

که تا باشي حقيقت يار ديده
در اينجا بين و اينجا رو بشادي

که چون بيني تو اينجا داد دادي
ترا مقصود صورت بد در اينجا

صدف بگرفته پنهاني تو از پوست
در اين بحر صدف بشکن حقيقت

گذر کن از صدف مگذر در اينجا
کجا تو قيمت ايندم بداني

از آن در رنج و غم فرسوده تو
همه رنج تو بهر خورد و شهوت

بود زاني يقين در عين نخوت
همه رنج تو از کبرست وز کين

ز غفلت مانده در چون و چرائي
مگو چون و چرا زين فعل بگذر

صفات ذاتي و در فعل منگر
چرا خود را چنين محبوس داري

تو اينمعني حقيقت بيشکي دان
چو تو در لذت نفس و هوائي

که مانده چون بقر بيشک خري تو
مشو در عين لذات بهيمي

اگر جويان حوران و نعيمي
مشو در صورت کبر و حسد تو

ز شرع کل شو اينجا در حقيقت
صفا ده اندرون از شهوت و آز

که بيرون آوري ياجوج از بند
چه ميداني که چه بودي در اينجا

که در عقبي نباشد مر عذابت
چو عطار اينزمان بگذر تو از خود

گذر کرده ز خويش و هفت گردون
بزير پاي همت در نهاده

در معني ز ديد کل گشاده
چنان کرده است ره تا باز ديدست

که در منزل پديدست او رخ شاه
ره جان کرد و جانان باز ديد او

ز ديد خويش پنهان شد در اينجا
ره جان کرد ديد او ذات موجود

چو آدم ديد ديد ديد صافي
چو آدم راز جانان در بهشت او

بديد و جمله از باطن بهشت او
چو آدم در بهشت جان قدم زد

بنور بدر عالم مصطفا يافت
چو آدم در بهشت جان حقيقت

ز جنت در گذشت و کل خدا شد
چنان از وصل جانان ناپديد است

که اندر وصل در گفت و شنيدست
چنان از وصل جانان يافت اعزاز