جوهر الذات عطار

درون خويش در عين اليقين تو
بمعني آدم خود گر بداني

برون از جنت و کل در درونست
بمعني آدم از تو تو ز آدم

که از اين مريقين آندم بداند
تو ديدي آدمي در صورت خويش

حجاب ذات را آورده در پيش
حجاب ذات آدم بد صفاتش

ز جسم و جان شد اينجا ناپديدار
در آخر چو نمايد ذات اعيان

صفات ذات شد پيدا و پنهان
حقيقت بود اول در بهشت او

در آخر مر بهشت جان بهشت او
حقيقت جملگي آمد حجابش

در آخر رجعتي کرد از طريقت
طبيعت را رها کرد و فنا شد

همين است اين بيان ديد خدا شد
در آخر جملگي عين فنا هم

چو آدم بيشکي ديد خدا هم
در آخر چون نمايد ذات بيچون

نمايد جملگي را بيچه و چون
در آخر چون نمايد ذات ديدار

کند در پرده جسم و جانت پنهان
شوي پنهان چو آدم آخر کار

محيط کل شوي در هفت گردون
شوي پنهان و آنگه ذات باشي

نيارم گفت اين سر تا چه وچونست
حقيقت در نهاني ذات بيچونست

پس آنگاهي شوي از کل پديدار
حقيقت هجر مي خواهي تو در يار

شود در خاک صورت مر ضرورت
تو آندم چون شوي پنهان ز صورت

در اينجا گاه خواهد يافت توفيق
بشيب خاک آنجا راز بيند

يقين گمکرده خود باز بيند
چنان دانا بود در منزل گل

که مقصودش بود پيوسته حاصل
چنان دانا بود در منزل خاک

که مي بخشيد اينجا گاه توفيق
در اينجا پيش رويت باز آرند

شوي در خاک مار و کرم و کژدم
خورندت جملگي تا روز محشر

ز قرآن اين معاني ياب و ره بر
بدوزخ باز ماني مانده در رنج

تو نيکي کن که نيکوات بود گنج
حقيقت مؤمنان در خاک نورند

چو اينجا اندر اينجا در حضورند
حضور طاعت و نور خدائي

ز ذات حق در آخر بر خوري تو
کسي کاين راز اينجا باز بيند