جوهر الذات عطار

چو واصل آمدي واصل شوي باز
در آخر گر چه سوي دل شوي باز

در اينجا راز کلي باز ديدي
شرف با دولت و اعزاز ديدي

اناالحق گفتي و جاويد گشتي
ز بود صورت کل در گذشتي

چو خود ديدي در آخر تا به اول
نبد غيري از آن گشتي مبدل

بهر نقشي که بنمودي ز کل رخ
حقيقت را دهي در خويش پاسخ

بهر نقشي که بنمودي يکي ذات
ترا باشد عيان در جمله ذرات

مثال آفتابي در سوي کل
شده پيدا ز پنهان اينت حاصل

مثال آفتاب اينجا نمودي
که خود در جزو و کل پيدا نمودي

تو اينجا گر حقيقت آفتابي
که در ذرات خود پيوسته تابي

بنور تو شده ذرات تابان
طلبکار تو و تو در همه جان

بنور تو مزين جمله افلاک
تو مانده اينچنين در مسکن خاک

بنور تو دل اينجا شد خبردار
از آن ميجويدت در خود دگر بار

بنور تو شده جان عين ديدت
فتاده در پي گفت و شنيدت

بتو تو ره خود باز ديده
در اين جامم بتو او راز ديده

گهي واصل گهي او را تو در خود
گهي يکسان شده هم نيک هم بد

گهي در سفل اندازي بخواري
مر او را گه کني تو پايداري

گهي از بود خود بيزار گردد
گهي در عالم اسرار گردد

گهي در حضرت خويشش دهد راه
گهي از ذات خود او را تو آگاه

گهي مر نوح گردي جاوداني
شوي در کشتي و نور معاني

گهي در خلت ابراهيم گردي
ميان نار تو بي بيم گردي

گهي موسي شوي در پيش فرعون
نمائي رازت اينجا لون بر لون

گهي يعقوب گردي تو در اسرار
کني يوسف ز پيشت ناپديدار

گهي يوسف شوي در بند و زندان
گهي بر تخت مصر آئي تو شادان

گهي احمد نمائي در همه راز
حجاب اندازي از معني بکل باز

گهي خود را بسوزاني در آتش
گهي تسليم باشي گاه سرکش