جوهر الذات عطار

پر از ماهي و مر حيوان در او بين
حقيقت چون ببازي تو بتو بين

در او گند طبيعت بوي دارد
همي خوردن هم از خود خوي دارد

زهي نادان که کار از دست رفتست
که دشمن در درونت خوش بخفتست

تو فارغ همچو حيواني که انبار
کني در ذات خود از خويش مردار

تو نفس کافر اينجا دوست کردي
از آن پيوسته در اندوه و دردي

حجاب جسم و تن خوردست و خوابست
تنت پيوسته در عين عذابست

در اين دوزخ بلاي جاودانيست
که مردن بهتر از اين زندگانيست

در اين دوزخ بمردي ايدل تنگ
گرفتار بلا با نام و با ننگ

در اين دوزخ چنان فارغ نشستي
عسل خوردي ولي عين کبستي

در اين دوزخ چنان شادي و آزاد
که از جانت نياري لحظه ياد

در اين دوزخ بلا ديدي دمادم
خوشي بنشستي اندر وي تو خرم

مباش ايمن که خواهي ماند دائم
تو در دست شباعي و بهائم

چو مردان باز کن خوي از طبيعت
بخورد و خواب کم شو در طبيعت

باب پاک معني کن طهارت
فرو ميران در اينجا گاه نارت

بکش بر آتش نفس لطيفت
که معني هست در اين سر حريفت

چو باطن پاک کردي درد عاشق
بخود تا در فنا گردي تو لايق

چو باطن پاک کردي در فنا کوش
شراب صرف وحدت را تو کن نوش

چو باطن پاک کردي باز بين راز
چو شمعي در وصال دوست بگذار

چو باطن پاک کردي يار بيني
وراي نفس در اسرار بيني

چو باطن پاک کردي جمله ذرات
نظر کن در عيان نفخه ذات

صفات جمله اشيا بر تو پيداست
حقيقت ذات در جانت هويداست

صفات آفتاب روح مي بين
که آغازت از اين بد در نخستين

صفات زهره در شمس و قمر بين
حقيقت کوکبان را سر بسر بين

صفات هر چه يابي سوي افلاک
همه پيداست در تو خفته بر خاک

صفات عرش جسمست تا بداني
در او پيدا همه راز معاني