جوهر الذات عطار

نميداني جوابي دادن او را
که باشد در خور جانان نکو را

نميداني که راهت از کجايست
از آن جان تو در خوف و اينجايست

دمي گويد منت بيرون فکندم
دمي گويد منت در خون فکندم

دمي گويد مترس و خوش همي باش
گهي در آب و گه آتش همي باش

دمي تاجت نهد بر سر ز شاهي
دميت از مه در اندازد بمائي

دمي در خاکت اندازد بخواري
نباشد زهره تا سر را بخاري

بجز آنکو در اين ره درد يابد
چو مردان خويشتن او فرد يابد

گهي در بار غم مانند منصور
بسوزد تا شود کلي علي نور

نميداني که يارت با تو چونست
گهي در راستي گه با سکونست

کند بودت که تا رازش بگوئي
ندانم تا در اينمعني چگوئي

نمي ياري بترک جان خود کرد
که چون منصور گردي در همه فرد

نمي ياري چو آدم در ره او
فتادت تا رهي بر درگه او

نمي ياري دمي تا راز بيني
وصال شه در اينجا باز بيني

نمي ياري وصال شاه ديدن
گذشتن از خود و در وي رسيدن

طبيعت مر ترا در دوزخ انداخت
وجودت از تف اين نار بگداخت

بخواهد کشتنت در عين اين نار
تو همچون کافري دادست زنار

بت نفس تو کافر مرد خواهد
شدن در آتش اينجا گه نکاهد

شکست اين و يقين را باز جو تو
ابا جانت در اينجا راز جو تو

بصورت مبتلا تا چند باشي
در اين عين بلا تا چند باشي

ترا چون نيست دردي کي شود دوست
ترا چون نيست مغزي باش در پوست

از آني مانده در زندان بمانم
که خود بيني چو او بيشک دمادم

بود کز سر معني باز يابي
رسي در منزل آنگه شاه يابي

ترا چون نيست رهبر بر سر راه
بماندستي چو روبه در بن چاه

تو رهبر را طلب کن در دل ريش
وز او بگشاي کلي مشکل خويش

حجاب از پيش بردارد در آخر
شود مخفي و بود او بظاهر