جوهر الذات عطار

چو يوسف باز ماندي در اسيري
درون چاه تو بدر منيري

ترا اين عشق کرد اندر بن چاه
فرو انداخت ديگر در بن چاه

ترا يوسف نموده رخ در اينجا
همه ملک دلت پر شور و غوغا

نمي بيني تو يوسف را در آن ديد
نخواهي ديد ديگر اين که بشنيد

ترا يوسف جمال خويش بنمود
در اينجا گه وصال خويش بنمود

جمال يوسف اينجا رخ نموداست
فراز تخت جان در عين بودست

نديدي يوسف و در خون بماندي
ز وصل يوسفت بيرون بماندي

ترا گم کرده ره عقل پر انديش
جمال يوسف بد در عيان پيش

نبرد او راه و تو از ره بينداخت
چو پروانه ترا در شمع بگداخت

چو يوسف با تو در پرده نشستست
وجود تو ترا از دور خستست

ترا يوسف جدا و تو جدائي
از آن در فرقت و عين بلايي

ترا يوسف بشد از پيش ناگاه
فتاده گشت يوسف در بن چاه

ز تو شد دور و اندر چاه غم ماند
در آن منزل ميان لانعم ماند

دو عالم در رخ او کل عيان بين
رخش خورشيد برج لامکان بين

دو معني دارد اين گر راز داني
دو معني در يکي کل باز داني

چومردان راه بر تا راه يابي
در آن ديدار ديد شاه يابي

که بر خواند در اينجا راز عطار
که داند عاقبت مر ناز عطار

چنان در عين دانائي فتادست
که سر از دور پيش جان نهادست

که ميداند يقين تا جايش اينجا
که او پيداست در پنهانش اينجا

چنان از شوق جانانست در ذات
که هم ذاتست گوئي جمله ذرات

مقامي دارد او را در مقالت
کز آنجا يافت او عين سعادت

چو من رفتم چه کفرست و چه دينست
که در آخر مرا عين اليقين است

مرا بنموده ره در سوي خود او
بکردم فارغ از هر نيک و بد او

منم اصل اندر اينجا وصل ديده
ترا در پرده ديد اصل ديده

منم اصل و منم وصل و منم ذات
که بنمودم ترا در ديد ذرات