جوهر الذات عطار

در ايندم کن نظر تا جان ببيني
بجان بنگر تو جانان ببيني

در ايندم کن سوي جانان نظر تو
اگر از سر جان داري خبر تو

اگر در سر جان ره برده تو
چرا مانده درون پرده تو

اگر از سر جان داري نشاني
تو باشي در عيان صاحبقراني

تو اوئي او بتو پيدا نموده
عيان ذات در اشيا نموده

تو اوئي اي جمال او نديده
ميان خاک ره در خون طپيده

تو اوئي اي نديده کام اينجا
فتاده در بلا ناکام اينجا

تو اوئي او درون تست گويا
نهان در وصل خود را گشته جويا

دلت نوريست بس افتاده در خون
از آن بيني پر از خون طشت گردون

دلت نوريست در گردون گرفته
خود اندر خاک مانده خون گرفته

چرا گويد حکيم پاک ديده
در اينجا بود سر پاک ديده

در آخر حکمتش افزود بيچون
خدا را باز ديد او بي چه و چون

چو خود را کرد پنهان سوي آن ذات
عيان شد در حقيقت زو هر آيات

در آن قربت که بودش حد و امکان
سلوکي کرد و خود را کرد پنهان

بسوي قاف قربت رفت و بنشست
در از عالم بروي خود فرو بست

در از عالم بسوي خود فنا کرد
پس آنگه رخ بدرگاه خدا کرد

در آن قاف قناعت بود چندان
که راجت يافت دروي حد و برهان

چو يکسان شد از آنسان برگذشت او
بساط جزو و کل را در نوشت او

چو يکسان شد حقيقت يافت آخر
چو مردان در رهش بشتافت آخر

زهي آنکس که عزلت جست آخر
که در باطن شدش اسرار ظاهر

ز خوني آمدي پيدا تو بنگر
در اينراه اصل خوني نيک بنگر

ز خوني گشته تو مدتي چند
فتاده همچو مرغي مانده در بند

ز خون نه ماه در عين رحم دوست
فرو بست او ز حکمت بر تنت پوست

بسي خون خوردي و راهي نديدي
که خود جز در پن چاهي نديدي

در اين چاه بلاماندي تو پر خون
رهي نابرده از اين چاه بيرون