جوهر الذات عطار

در آخر چون نظر کردم بظاهر
شدم مکشوف اوائل تا اواخر

اوائل تا ب آخر بود يکذات
وليکن مختلف در سير ذرات

يکي بنگر که در يکي يکي است
نمود ذات اينجا بيشکي است

يکي بنگر که در يکي شکي نيست
صفات و ذات فعلت جز يکي نيست

يکي کردم در آن ديدار خود من
شدم فارغ يقين از نيک و بد من

يکي بد اصل اينجا هر چه ديدم
حقيقت در يکي آمد پديدم

اگر در اصل يکي رهبري دوست
بيابي و برون آئي تو از پوست

که ماندستي چنين در بند صورت
ز صورت دان حقيقت اين غرورت

حقيقت راستي دانم يقين من
که حق در راستي ديديم روشن

کمان صورتت چون کل کژ افتاد
از آن بازو ز قوت در کج افتاد

همه در شست خود اينجا بسازد
کمان دست ناگه سر فرازد

نخواهي برد با خود چيزي ايدوست
مگردان در نظر جز ديدن ايدوست

صفائي جوي و بگسل طبع از بد
تو نيکي کن در اينجا گاه با خود

ز نيکي و بدي آنجا سئوالست
بسي مردان در اين سر گنگ و لالست

زبانت چون دهد پاسخ بر يار
فروماني در آنجا گه بيکبار

تو داري راه اينجا دين تو داري
تو در هر دو جهان مر شهرياري

تمامت دين ها را بر فکندست
حقيقت سلسله او در فکندست

ره شرعست راه حق يقين دان
محمد را در اينره پيش بين دان

ره او گير وراه کفر بگذار
سر بتها در اينجا کن نگونسار

دل و جانت در اين سرهاي بيچون
مگو اينجايگه اين چيست و آن چون

چه وچون از دماغ اينجا بدر کن
دل خود را در اينمعني خبر کن

که عقلت هست در غوغاي عالم
فتادست اندر اين سوداي عالم

بسي نيرنگ اينجا گاه کردست
يقين در سر جانان ره نبردست

که چون مستي است عقل اينجا فتاده
از آن پيوسته در غوغا فتاده

که ره پر کرد و ره سويش نبردست
يقين جز راه در کويش نبرد است