جوهر الذات عطار

منم عاشق شده در دير عشاق
يکي ديده حقيقت سير عشاق

ز صورت بت در اين ديرم که هستم
دمادم اين بت صورت شکستم

در اين جانت نميگنجد ز تقليد
حقيقت ذات کل دان تو ز توحيد

دلم در بند صورت مبتلا شد
از آن بيخود ميان صد بلا شد

دلم در بند صورت شد گرفتار
گهي باشد مسلمان گاه کفار

دلم در بند صورت گشت پيدا
دمادم ميکند از عشق غوغا

دلم در بند صورت ناتوانست
از آن هر لحظه شيداي جهانست

چنان عاشق شدم بر ديدن جان
که ماندستم عجب در خويش پنهان

ز عشقم دم زده اينجاي در کل
برون جستم من اينجا گاه از ذل

گهي رويم نمايد جان جانم
که در پرده بکل عين العيانم

چو جان از پيش دادم همچو عشاق
فتادم لاجرم در واصلي طاق

چو جان دادم يکي شد در فنايم
نمود جسم و جان حق شد بقايم

بده جان و ببين جانان نهاني
که ايندم هيچ در صورت نداني

بده جان تا شوي جانان حقيقت
که جاني کي تواني در طبيعت

ره جان گر چه صافي اوفتادست
وليکن راه او در عين بادست

ره صورت بود مشکل يقين دان
مر او را راز در عين زمين دان

کنون بشناس ما را همچو ما تو
يقين باش اندر اينجا در فنا تو

کنون بشناس ما را در يقين باز
چو گشتي اندر اينجا بيکي راز

کنون بشناس ما را در نهاني
که تا قدر وصال ما بداني

يکي گشتي و در يکي مرا بين
مرا از جان ما ديدار بگزين

صفاتش آنگهي جانان شود زود
که تا يکي شود در ذات معبود

صفات جسم روشن در دل خاک
شود تا آنگهي با جوهر پاک

طريقت بسپر و آنگاه حق بين
ز جانان در درون من يقين بين

طريقت بسپر و بود ازل جوي
تمامت کارها در جان جان جوي

حقيقت بسپر وجانان يقين بين
تو جانان در درون من يقين بين