جوهر الذات عطار

يقين گفتست اکنون در گماني
رود ناگاه و تو حيران بماني

حقيقت تا ابد آري دمادم
نمود جملگي را در يکي دم

ز ذرات اينهمه پيدا نمودار
ز بهر ديد خود دارد در اينکار

حجاب اين جان و تن بد در ره او
ولي بر قدر بودند آگه او

که تا اول در آخر باز يابند
پس آنگاهي سوي اول شتابند

ره جان اول از کتم عدم بود
ز دانش در صفت اول قدم بود

مقام بي مقامي پاک بگذاشت
نظر در سوي ديد خويش بگذاشت

چنان اينجا ز خصم ناموافق
بهم پيوسته شد در ديد عاشق

شود از اصل اول آگه خويش
در اينجا باز يابد او ره خويش

ز اصل اولش حيران بماند است
در اينصورت عجب حيران بماندست

گهي نادان گهي دانا در اين کار
فرو ماند است سر گردان چو پرگار

چو جان نقطه فتاد و جسم پرگار
کجا آيد در اين معني پديدار

اگر نه عشق باشد رهبر جان
بماند تا ابد در خويش پنهان

اگر نه عشق جانان ره نمودي
که اينجا اين در بسته گشودي

اگر نه عشق هر لحظه در اينجا
کند آيينه جانت مصفا

در اينجا پيرو ايشان چو باشي
يقين ميدان که تو غمگين نباشي

در ايجا راز جسم و جان نيابي
درون جان يقين جانان نيابي

در اينجا باز جوي و راه خود ياب
يقين انجام و هم آغاز درياب

دوئي بگذار و ز يکي در آور
اگر مردي تو از يکي بمگذر

اگر چه صورت اينجا در دو بيني است
از آن اينجا گرفتار دو بيني است

اگر چه صورت اينجا جان جان يافت
نمود دوست در خود اينجهان يافت

ره جان جملگي بنگر در اشيأ
که از جانست مرجاني مصفا

الا اي گنج ذات کل نديده
در اينجا جز که رنج و ذل نديده

غمت جمله ز بهر گنج افتاد
از آنت جسم و جان در رنج افتاد

منم عاشق شده در دير امروز
از آن اينجا زنم اين سير امروز