جوهر الذات عطار

دم جمله نهان شد در دم او
اگر دم جوئي اينجاگه دم او

چو غواصي روي در بحر احمد(ص)
کني اينجاي محوت نيک و هر بد

تو همچون بي نمود او زني دم
که او بد در حقيقت هر دو عالم

يکي گردد ترا ظاهر در آن ديد
حقيقت اينست اينجا سر توحيد

خدا بين باش همچون ديد ايشان
که بيني در عيان توحيد ايشان

برون آئي چو مغز از پوست اينجا
نبيني در يقين خود دوست اينجا

برون آئي و در يکي زني دم
درون خويش يابي هر دو عالم

خدا در بي نشاني باز بين باز
که او دارد نهان عين اليقين باز

خدا را بين و از اشيا گذر کن
ز ديد خويشتن در خود نظر کن

خورش شايد يقين و هر دو يک جا
ولي در اصل و فرع آيد معما

نباشد دوغ، همچون روغن پاک
چنين آمد نمود آب در خاک

بهر معني که انديشي در اينراز
نخواهي يافت جز سررشته باز

نمود عالم اينجا پيش افتاد
که صورت ديد و جان در پيش افتاد

نظر کن آفتاب و سايه بنگر
که پنهان مي شود هر سايه در خور

چو برفست اين نمود اينجا که برخواست
حقيقت برف در خورشيد پيداست

تو حل خواهي شدن در آب معني
اگر هستي يقين درياب معني

قفس چون در گشايد بر اجل هان
شوي اندر فضاي عشق پران

ترا چون آشيان ديدار يار است
چرا مانده تنت در زير بار است

دريغا مانده اندر قفس تو
در اينجا گه نداري هيچکس تو

نداري دانه اينجا گاه هم آب
بماندستي حقيقت رفته در خواب

شوي آگه چو تو بيرون خرامي
تو در آن ناتماميت تمامي

چو بيرون آمدي بي حيله از دام
خوشي در مرغزار خلد بخرام

يکي بيني تو چون صورت نباشد
در آن مسکن بجز نورت نباشد

حقيقت آن جهان نور است و راحت
در اينجا درد و رنج و عين زحمت

نه زين زندان بلا مي بيني و رنج
در آنجا باز بيني گوهر و گنج