جوهر الذات عطار

اگر خود را نترساني در اينراز
ببيني ناگهان انجام و آغاز

اگر خود را نترساني در اين سر
شود اسرار باطن جمله ظاهر

ز هست و نيست آگاه شو در اينراه
اگر هستي از اين اسرار آگاه

دمادم با تو در گفت و شنيدست
وليکن او بکلي ناپديدست

چنان خود گم بکردست او ز اعزاز
که در يکي است کژ بيني مر او باز

از آن اينجا دو مي بيني که صورت
ترا در پيش افتاده کدورت

ز مکر و فعل تلبيس آنگهي شاه
نمايد روي در آيينه ناگاه

ترا چون بازگشتت سوي يارست
چرا دلبستگي در کوي يار است

ترا اينجايگه ياراست حاصل
کز او ناگه شوي در عشق واصل

درون را با برون کل آشنا نيست
در اين ظلمت حقيقت روشنا نيست

تو هستي او و او در تو نمودار
حجاب اکنون ز پيش خود تو بردار

يقين در نيستي او را نظر کن
که جانست او و دل را تو خبر کن

حضورت آنگهي باشد چو عاقل
که در اعيان نباشي هيچ غافل

شوي در يکي آري قدم تو
يکي داني وجودت باعدم تو

در آخر واصل جانان شود او
درون جملگي پنهان شود او

در آخر چون ببيند باشد او جان
يقين جانان بود درياب اعيان

همه او هست اي بيچاره مانده
چنين حيران و در نظاره مانده

درون کعبه جان آي و کن سير
نظر کن کعبه را افتاده در دير

چو داري کعبه اسرار حاصل
چرا در خود نگرداني تو واصل

چو جانم بي نشان بد در نشانم
حقيقت فاش شد راز نهانم

يکي خواهم شد ماننده دوست
که مغز بي نشاني بود در پوست

حقيقت راست گفت اينجاي منصور
که اينجا مي دمم در جمله من صور

که همچون مصطفي در سر اسرار
شود کلي ز خود او ناپديدار

رموز علم او بد در حقيقت
دم اين دم او ز دست اندر حقيقت

بدو تادم زد و آندم يقين يافت
خدا در خويشتن عين اليقين يافت