جوهر الذات عطار

تو هم سرگشته دل هستي ايجان
در اين حسرت بسي خود را مرنجان

چو در يکذات اينجا هم صفاتيد
وليکن اندر اينجا بي صفاتيد

يکي گرديد اندر عالم کل
که تا رسته شوي در عين اين ذل

يکي گرديد اندر جوهر ذات
که داريد اين زمان در عين آيات

يکي گرديد در ديد خدائي
که تا پيوسته گرديد از جدايي

يکي گرديد کز اصل خدائيد
که ايندم در عيان وصل خدائيد

بسي در دين و دنيا راز راندم
کنون چون پير گشتم باز ماندم

تنم بي قوتست و جان ضعيفست
وليکن در مکاني دل شريفست

در آخر گشت اينجا گاه واصل
شدش مقصود اينجا گاه حاصل

در آخر باز ديدش روي دلدار
که پرتونيست اندر کوي دلدار

بسي اندر چله سي پاره خواندم
کتب آخر در اين دريا فشاندم

بسي کردم طلب اسرار جانان
بهر نوعي در اين گفتار پنهان

حقيقت در فشاني کرده ام من
از آنجا گوي وحدت برده ام من

اگر در عالم پر نور افتي
وز اين دار فنا کل دور افتي

همه فضل تو در عين صفت بود
درونت پر ز درد و معرفت بود

ز درياي دلت در جوهر ذات
شود اينجاي همچون عين ذرات

وجود جان شد و جان گشت جانان
چو خورشيدي کنون در عشق تابان

دلا اکنون تو خورشيدي در اين تن
عجب گرداني از افلاک روشن

توئي نور و در اين ظلمت فتادي
وليکن عاقبت سر برگشادي

سلوک جمله اشياء کرده تو
چرا مانده کنون در پرده تو

منت ميدانم و تو نيز ميخوان
که دارم من در اينجا سر يکسان

يکي خواهي شد ايدل در بر من
سزد گر هم تو باشي غمخور من

دلا حق بين که حق خواهي شدن تو
در آخر جزو و کل خواهي بدن تو

صفاتي اينزمان و راز ديده
نمود خود در اينجا باز ديده

چو ديدي باز مرانجام و آغاز
در آنحضرت نخواهي رفت تو باز