جوهر الذات عطار

رهت کردي و دروي چون رسيدي
رخ جانان در اين منزل نديدي

در اين منزل يقين اندر يقين است
کسي يابد که اينجا پيش بين است

ترا جاويد بايد شد در اين راه
که تا گردي از اين منزل تو آگاه

از اين انديشه جز خون جگر نيست
در اين دريا مرا راهي بدر نيست

در اين دريا شدند و غرقه آز
که پيدا مي نشد مر تخته باز

در اين دريا شمار هيچکس نيست
همه غرقند و کس فريادرس نيست

سليمان سخن در منطق الطير
که آنکس بوسعيد است و ابوالخير

چو ديدم بحر جستم گم شدم من
چو يکقطره که در قلزم شدم من

درون کل نظر کردم من از جان
چو ديدم در حقيقت راز پنهان

يکي درياي بي پايان بدم من
در آندريا عجب غرقه شدم من

عجائب حيرتم در دل فزون شد
وليکن عشق با من رهنمون شد

دلا در بحر لا رفتم ابي خود
نديدم هيچ آنجا نيک هم بد

نظر کردم همه يکسان نمودم
که من خود در ميان واقف نبودم

همه از آب دريا گشته پيدا
همه در آب حيرانند و شيدا

همه در آب بنگر رخ نموده
ببسته بد گره خود بر گشوده

نمود شاه بد ني غير ديدم
همه در آب دريا سير ديدم

همه در آب و فارغ گشته از آب
فتاده جملگي اندر تب و تاب

همه گويا دل و خامش دهانان
طلبکار آمده در نزد جانان

همه در آب هم او را طلبکار
زهي قدرت زهي صنعت جهاندار

تو چون ايشان ميان آب غرقي
ولي اينجايگه در ديد فرقي

تفاوت از سلوک و خلوت افتاد
که جوهر در صدف سر داد بر باد

در ارچه اصل آبست هم بغايت
بود از اين و آن فرقي تفاوت

در اين دريا توئي اينجا صدف وار
دهان بر بسته و بنشسته ناچار

در اين بحر فنا بر بن نشسته
دهان خويش از حسرت ببسته

اگر بي جوهر اينجا گه بماني
چو ماهي در بن اين چه بماني