جوهر الذات عطار

نگر همچون دهل مانند هيچي
در اين معني بگو تا چند پيچي

از آندم جان جانم حاصل آمد
وجود من در اينجا واصل آمد

در ايندم گر تو آندم باز بيني
چو آدم زينت و اعزاز بيني

از آندم گشت واصل در حقيقت
ولي بردار از آن شد کز شريعت

نمود اعيان راز شرع اينجا
نمود آن واصلي در ذات يکتا

اگر نقاش بشناسي چو منصور
شوي در هر دو عالم دوست مشهور

اگر نقاش بشناسي فنا گرد
که تا آئي در اينجا صاحب درد

اگر نقاش بشناسي تو در دل
گشايد مر ترا او راز مشکل

تو ديدي در يقين او را معين
تو کردي راز کل اينجاي روشن

عيانست آنچه ميگوئي در اسرار
ولي کس مي چه داند سر گفتار

چو امر ذات پاياني ندارد
که هر دم صد هزاران در ببارد

از آن جوهر که ديدستي در اينجا
بسي دل آوري از گفت شيدا

حقيقت جوهر معني تو ديدي
در اين قعر بحار جان رسيدي

دمادم ميکني نقاش را فاش
دمادم مي شوي در نقش نقاش

بخواهد ريخت خونت ناگهاني
که او را فاش کردي در معاني

بخواهد بيخت خونت همچو منصور
که در عالم توئي امروز مشهور

دم کل ميزني در دمدمه تو
عجب افکنده اين زمزمه تو

دم عيسي تو داري در حقيقت
که بسپردي ره شرع و طريقت

دم عيسي تو داري در معاني
که مي بخشي حيات جاوداني

دم عيسي تو داري در زمان باز
که گفتستي عيان اندر جهان باز

دم عيسي تو داري راز بيچون
حقيقت دم زدي در عين گردون

دمي کز جان جانان يافتستي
از آن در جزو و کل بشتافتستي

ترا زيبد که بود يار ديدي
حقيقت در بصر دلدار ديدي

ترا چون جوهر ذات و صفاتست
از آن معني ترا آن در صفاتست

که يک چيز است جمله در نهاني
ولي بر هر صفت اينجا معاني