جوهر الذات عطار

برون شد آدم و حوا ابا او
فتاده هر دو اندر گفت و در گو

بهر جائي که آدم ميشد از دور
ز درد عشق بد در ظلمت و نور

جدا افتاده و مي نداني
به هر زه مانده در دنياي فاني

در ايندنيا چه خواهي يافت آخر
زماني باش اندر يافت آخر

تو جان ميداني آخر کز کجائي
در اين دهر فنا کل از کجائي

تو ز آنجائي که جنت در بر آن
کجا باشد حقيقت همسر آن

تو از آنجائي که جان جمله زاينجاست
در آخر عين راز جمله آنجاست

تو از آنجائي که هيچي در نگنجد
ملک آنجا بيک حبه نسنجد

تو ز آنجائي که آدم بودش آنجاست
در آخر عين راز جمله زآنجاست

مقام جان در آنجا هست بيشک
نمي گنجد دوئي آنجا بجز يک

يکي باشد در آنجا هر چه بيني
اگر تو مرد راهي پيش بيني

جهان جاودان ذاتست تحقيق
ولي هر کس در آنجا نيست توفيق

اگر از خود بميري در فنا تو
بيابي بود بود ابتدا تو

رها کن جنت و در خاک و خون رو
بکش دردي تو زين عالم برون رو

جدا خواهند شد در دهر فاني
تو آنگه قدر اين دم بازداني

بدين کن پشت و رويت در حق آور
بدنيا هر چه اندر اوست منکر

گرفتارت کند در عين زندان
که سجن مومن است اينجاي ويران

تمامت انيا گشتند از او دور
ز ظلمت آشنا گردند در نور

همه رنج و بلاي او کشيدند
اگر در عاقبت دلدار ديدند

همه دنيا مثال گلخني است
در اين گلخن دلت چون شاد بنشست

در اين گلخن که جاي آتش آمد
به پيش انبياء بس ناخوش آمد

گذر کردند از او چون باد در دشت
ترا هم عمر همچون باد بگذشت

دريغا در گذشتت عمر ناگاه
بماندي خوار تو اندر سر راه

بگورستان نگر آخردمي تو
چو مردان باش دائم در غمي تو

بگورستان نگر اي مرد غمناک
ببين آن رويها بنهاده در خاک