جوهر الذات عطار

عجائب مانده بد حيران و غمخوار
نظر ميکرد گندم در برابر

شده ابليس او را در رگ و پوست
بدو ميگفت بين چون جمله از اوست

بخور گندم که اسراريست آدم
که حق بنمايد از تو در بعالم

در آن اسرار چون حيران بماندند
عجائب خوار و سرگردان بماندند

عجب در حال ايشان مانده بودند
نه چون ابليس ايشان رانده بودند

چه چاره چون بشد از دست تدبير
ببايد کرد در هر کار تاخير

نکردي پيش بيني دل در آن کار
فروماندي تو اندر رنج و تيمار

نکردي پيش بيني جان بدادي
بهر زه در بلاي دل فتادي

نکردي پيش بيني در بلا تو
شدي مانند آدم مبتلا تو

نکردي پيش بيني اول کار
که تا آخر شدي در غم گرفتار

نکردي پيش بيني از پس راز
بماندي همچو مرغان در تک و تاز

نکردي پيش بيني در نظر تو
از آن ماندي چنين زير و زبر تو

بدست خود زدي خود بر سر خود
که خود بودي در اينجا رهبر خود

بدست خود تو گندم خورده خود
در اينجا خويش رسوا کرده خود

تو رسواي جهاني در نظاره
چو آدم مي نداري هيچ چاره

در اين دنياي غداري فتاده
بدست خود تو سر بر باد داده

چو در دردي فتادي نيست درمان
مدان اين درد خود ايدوست آسان

چو در دردي چنين تو مبتلائي
چو آدم اينزمان عين بلائي

تن اندر حکم و جان اندر کف دست
ستاده در بلاي نيستي هست

ز نا فرماني اکنون دور ماندي
بماتم در ميان سور ماندي

تمام حوريان از بهرت آدم
در اينجا خون دل افشان دم دم

ز قول او گنهکاري در ايندم
ز من بشنو درست اکنون تو آدم

گنه کارم فتاده در چه و گل
که از قولت نبودم آگه دل

مرا از ره ببرد و داوري ساخت
چو مومم ناگاه در نار بگداخت

اگر چه من بدي کردم در آخر
توئي داناتوئي اول تو آخر