جوهر الذات عطار

شب و روز از حسد اينجا چنان بود
که همچون موم در آتش نهان بود

شب و روز از حسد چاره همي کرد
بسي در ذره نظاره همي کرد

اگر چه خرد بد حق بد بزرگيش
نمي گنجيد در جنت چو خورديش

برفت و در دهان مار پنهان
شد آن ملعون پر از مکر و دستان

چو چاره نيست کاينجا کار رفتست
قضا در نکته پرگار رفتست

قضا پوشيده کرده چشم ايشان
در اين معني کجا آيد به آسان

اسير او شدي در هشت جنت
که تا ويران کند هم جان و تنت

اسير او شدي شد در بهشتت
که تا ويران کند بوم سرشتت

چو شد کارت تبه آدم نباشي
در اين جنات حق همدم نباشي

بصورت در نگر تا راز يابي
تو گم کردي و هم تو باز يابي

بصورت در نگر ترکيب صورت
که معني داري و انواع نورت

تو داري صورت و معني ابليس
کند هر لحظه در ذات تلبيس

اسير او شدي در هشت جنت
که تا ويران کند هم جان و تنت

تفرج کرد همچون اولين او
ز بهر جان آدم در کمين او

ز احوال مني آگاه يارب
که در اندوه و رنج و محنت و تب

ز درد من تو داري آگهي بس
در اين محنت مرا فريادي رس

رها کن تا قضاي تو ببيند
در اين شادي بلاي تو ببيند

که آدم گندمت اينجاي خورد او
در اين اسرار تو ماتم ببرد او

مرنجانم در اينجا گه بزاري
که تا آدم خورد گندم بخواري

تو داري سلطنت امروز اينجا
توئي در جزو و کل فيروز اينجا

توئي حق مر ترا دانسته ام کل
چرا افتاده در عين اين ذل

همه لذات بهر تست و جنات
خوشي ميدار خون در عين لذات

بهر سوئي که آدم شد در آنجا
دمادم رسته ميشد آن از آنجا

بهر جائي که آدم ساخت مسکن
برستي در زمان في الحال گلشن

در اين جنات به زين تو نبيني
بشيريني از اين لذات بيني