جوهر الذات عطار

در آندم دمدمه کلي تو باشي
بوقتي کاندر اين صورت نباشي

در آندم هر دو عالم هيچ بيني
نه نقش صورت پر پيچ بيني

در آندم چو نظر داري وجودت
نباشد مر يکي بين بود بودت

همه حکم تو باشد بيخود آنجا
يکي باشد نمود ذات در لا

نگنجد آنزمان موئي در افلاک
يکي باشد نمود ذات با خاک

ز عقل سفل اگر يابي نمودار
در اينجا فاش گردد جمله اسرار

ز عقل سفل ديدن باشد اي جان
وليکن در نگنجد جان جانان

ز عقل سفل بيني کل احوال
وليکن در نگنجد عقل عقال

محمد عقل کل دان و دگر هيچ
در اين اسرار نيست ايدوست مر هيچ

خدا بنمود او در من ر آني
بجمله واصلان راز معاني

چو حق در جمله اشيا رخ نمودست
نمود ذات او گفت و شنودست

همه محوست در حق گر بداند
و گر بيند دلش حيران بماند

قضا در آخرش خوار و زبون کرد
ز جناتش بخواري او برون کرد

قضا ابليس را در جنت انداخت
و را مانند موم از نار بگداخت

بيان او در اينجا گه شود راست
زمن بشنو که اين معني بود راست

چنان بد قصه اول که ديدي
در آن اسرار کز اول شنيدي

چنانم ذوق معني دورم انداخت
که کلم در ميان نورم انداخت

کنون با قصه آدم شوم باز
در ايندم مربدان همدم شوم باز

عزازيل است دائم در حسد او
احد طغرا زده اندر حد او

عزازيل است تن را در گرفته
ره ناپاکي اندر بر گرفته

حسد دارد بسي در جان و دل او
از آن گشته است اينجا گه خجل او

حسد هرگز مبر بر هيچ دنيا
وگرنه در بلا ماني بعقبي

حسد گر بر نهادت رخ نمايد
نمود عقل و دينت در ربايد

حسد دور افکند از جوهر پاک
حسد گرداندت در جهل ناپاک

حسد بر دست شيطان بر ملايک
از آن در راه حق افتاد هالک