جوهر الذات عطار

به معني ذات شو در سينه خويش
از اين معناي روحاني بينديش

که حق در سينه دل بازيابي
ازاين معني نظر دل بازيابي

خدا در بود جان داري بينديش
حجاب آخر دمي بردار از پيش

دلت آئينه است و جمله در وي
نمودارست اين آئينه را هي

تو صافي باش همچون آينه هان
در آئينه ببين هر آئينه جان

تو صافي باش تا در بند دردي
خوري اينجا از آن بوئي نبردي

تو صافي باش همچون صورت خاک
که بنمايد در اينجا صورت پاک

تو صافي باش بر مانند ذرات
ز فيض وصل اعيان باش در ذات

چو آدم باش صافي در نهادت
که از صاففي بود اينجا گشادت

تو اندر منزلي فارغ نشسته
در از گيتي بروي خلق بسته

در آخر اول خود بازديدي
نظر بگشادي و کل راز ديدي

در آخر بيگمان گشتي بيکبار
گرفته جان و دل جانان بيکبار

زهي معني که اينجا گه تو داري
در اين عالم دل آگه تو داري

سرت خواهد بريد وهم تو داني
که اکنون پيش بيني در معاني

مر اين اسرار افتد در کف او
که او باشد ابا خلق اينت نيکو

ببين از پيش و دل با خويش ميدار
نمود خويش را در پيش ميدار

دي فارغ شو از اسرار گفتن
ترا يکدم در اينجا مي نخفتن

شب و روزت ببايد گفت اينجا
در اسرار بايد سفت اينجا

يکي خواهي شدن با جمله اشيا
از اين پس چون شوي در جمله يکتا

ز دنيا هيچ شادي مي نديدي
در اينصورت تو آزادي نديدي

زماني خودشناس و در مکان باش
بهمت برتر از کون و مکان باش

خوشا آن صبح ک آدم کرد پيدا
زذات خود در اين دنيا هويدا

خوشا آن صبح کاندر جان جان تو
شوي در ذات يک کلي نهان تو

در آندم دم نباشد جمله دم دان
وجود جمله اشيا را عدم دان

در آندم دم نماند نيز آدم
يکي بيني همه سر دمادم