جوهر الذات عطار

نه بازيچه است اين اسرار بيچون
نميگنجد در اين قصه بدان چون

نه حق گفتست اين اسرار با تو
در آيد اينهمه گفتار با تو

مدان اين پيشوايان را تو بازي
وگرنه در تف عزت گدازي

ولي آن سر که گفت در عين قرآن
همه درج است اندر ذات سبحان

چو او را نيست جاي و در سراپاي
تواني يافت جاويدش همه جاي

حقيقت جوهر قرآن در او بين
ورا گر مرد رازي رهنمون بين

ز نور او بري ره تا بر دوست
کند مغزت در اينجا جملگي پوست

هواي دوست آرد در دل و جان
ببيند هم به از صد راز پنهان

بگو تا چند خود را بشکني تو
که چون ابليس در ما و مني تو

چو شيطان بر در جنت مقيم است
حذر کن زآنکه شيطان رجيم است

چو وصفش کرد هر يک مختلف بود
وليکن فيل در کل متصف بود

عدد گر مينمايد تو مبين آن
که توحيدست در عين اليقين آن

هزاران قطره چون در چشمم آيد
اگر دريا نبينم چشمه آيد

ز باران قطره گر آيد نمايد
چو در دريا رود دريا نمايد

مراتب کان در ارواحست جاويد
چو صد شمعست پيش قرص خورشيد

کسي کين ديد هم از مصطفي ديد
در اينجا جملگي عين لقا ديد

ولي گر ره کني در پرده راز
همه ذرات را بيني تو آغاز

همه جويا و در جانان رسيده
جمال روي جانان خود بديده

يکايک برفکند و گشت واصل
ورا در بي نشاني گشت حاصل

بمعني نور بيني در دو عالم
ز معني برگشائي سر آدم

ز معني از صور تو دور افتي
عيان در عالم پر نور افتي

به معني زنده شو در عالم کل
که اينجا گه توئي مر آدم کل

به معني بگذر از خورشيد و انجم
که در درياي ذات آئي عيان گم

هزاران نقش بر يک ظل هستند
ولي چون زان نبد در هم شکستند

در آن وحدت دو عالم راشکي نيست
که موجود حقيقت جز يکي نيست