جوهر الذات عطار

دمي در خلوت معني درآمد
غم و اندوه او جمله سرآمد

يکي ميديد و مست جاودان شد
در اينجا بي زمين و بي زمان شد

زمين و بي زمان شد در يکي گم
که از دم بود اندر عين قلزم

تو ذاتي در صفات اينجاي موجود
بتو پيدا شده ديدار معبود

ندانستي تو خود را من چگويم
که در مان ترا اينجا بجويم

ندانستي تو خود را تا ببيني
که در راز نهان عين اليقيني

بتو پيداست هم در تو نهانست
که ذات تو همه ديد جهان است

تو خود بنمودي و غوغافکندي
همه در عين اين سودا فکندي

تو خود بنمودي و خود در ربودي
تو بودي آدم اينجا بود بودي

تو خود ديدي جمال خويش از خود
نهادي در شريعت نيک با بد

تو اصل کلي و اينجا فتادي
ز چار ارکان و پنح حس در نهادي

ز اصل کل تو داري در صفاتت
ز فعل اينجا نمودي کائناتت

نداني قدر خود اي جز و کل تو
بصورت در نمودي رنج و ذل تو

تو داري جمله تو در خود بماندي
ز عين معرفت چيزي نخواندي

ز علم کل کنون بوئي نبردي
تو در ميدان خود گوئي نبردي

بزن گوئي که شاهي در حقيقت
گذر کن تا زميدان حقيقت

بزن گوئي که داري هر دو عالم
در اين ميدان جنت همچو آدم

بزن گوئي در اين ميدان معني
بکن بر رخش دل جولان معني

بزن گوئي و چون گوئي در اين خاک
بشو غلطان تو خوش بر روي افلاک

بزن گوئي تو در ميدان وحدت
گذر کن از نمود عين کثرت

بزن گوئي که اکنون کامراني
در اين ميدان سزد گر کامراني

چو گوي چرخ گردان تو باشد
در اين ميدان ببين گردان تو باشد

زهي معني که هر دم رخ نمايد
در اين ميدان عجب گوئي بيايد

خراباتي شو و تو آدمي باش
در آن عين خرابي شاه ميباش

خراباتي شو و دلدار خود بين
مشو نزديک هم در عشق خود بين