جوهر الذات عطار

در اينجا گر بري ره کارداني
چو دانستي عجب حيران بماني

در اينجا گاه خاموشي گزيدند
که جز خاموشي اينجا گه نديدند

چو ره گمکرده خود بازيابي
سزد گر خود در اين معني شتابي

تو مغروري نميداني کئي تو
که اينجا گاه کلي در چه تو

جهنم مردم آزاري خود دان
در اينجا دائم آزاري خود دان

ز جان بگذر در اينجا گاه از خود
که ديدي اندر اينجانيک يا بد

زهي آنکس که اينجا طوق لعنت
بگردن در فکند از دور قربت

شده در عين قربت لعنتي شد
اگر چه عين لعنش لعنتي بد

در آن قربت زوصل يار جان داشت
نمود عشق سر جان جان داشت

همه در زير فرمانش روان بود
چو آب اندر همه اشيا روان بود

کنون در فعل کلي او روانست
ز اشيا دور و مردود جهان است

چنان او عاشق است از گفتن دوست
که پنداري که در کلي همه اوست

خطابش در درون جان بماندست
از آن از بود خود حيران بماندست

تو داري ملک دنيا جمله در دست
اگر بستايمت من جاي آن هست

چه بودت سر کل اينجا بگو تو
حقيقت در دمن اينجا بجو تو

چه بودت کاين چنين در کين شدستي
که اول عين هر تکمين بدستي

چرا چندين جدل در پيش داري
عجائب سر پيش انديش داري

نمود جان توئي در عالم دل
نمي يارم که گويم راز مشکل

حق حق مرد بودستي در اول
اگر چه تو شدي اينجا معطل

ز طوقت هست شوقي در خرابات
که اينجا دم زني اندر مناجات

بگو با من که راز تو نديدم
عجب امروز در ذاتت رسيدم

تمامت انبيا از عين لعنت
رسيدند و شدند در عين قربت

بگو آخر که سر کار چونست
که از عشقم دل و جان در جنونست

اگر پر تو ز عشق کوي گشتي
در اين ميدان مثال گوي گشتي

منم آن جوهر ذاتي که آيات
خدا از بهر من گفتست در ذات