جوهر الذات عطار

بسا کشتي که پرسيم و زر آمد
از آنها يک سفينه بر در آمد

بساکشتي که در اين بحر اسرار
شده غرقه يکي نامد پديدار

بسا کشتي که در دريا فتاداست
از آنجا تخته عمر اوفتاد است

چو در نزديکي دريا رسيدند
نظر کردند و دريا را بديدند

پدر گرچه سفر کرده بسي بود
پسر در صورت و معني کسي بود

ز ملاحان يکي آواز در داد
که آييد اين زمان کامد عجب باد

که خوف آمد در اين دريا فرا بين
نمود عقل ما را رهنما بين

کجا عاقل در اين کشتي نشيند
که عاقل نيز آن دريا نبيند

که الهامي مرا آمد در اين دم
که بي سري نباشد کار عالم

در اين کشتي نهد بيعقل اين مال
بماندپايمال از کل احوال

يکي را سود ده آيد پديدار
در اين دريا ز بعد رنج بسيار

تو دارم در همه عالم تو دارم
که بي رويت دمي طاقت نيارم

که جوهر اندر اين درياست بي مر
بدست افتد بسي اندر سفر در

ولي در خانه مي چيزي نيابي
اگر چه چند هر سويي شتابي

پسر گفت اي پدر گفتي حقيقت
کجا گنجد حقيقت در طريقت

پدر نه من در اين دريايم اينجا
که دارم صورتي اينجا هويدا

من اسرار خود اندر بحر ديدم
حقيقت لطف او در قهر ديدم

نظر کردم يکي ديدم ز در يا
حقيقت باتو خود را من هويدا

بقدر عقل رو مانند کشتي
مکن در حد خردي اين درشتي

تو طفلي اين زمان و در حقيقت
مزن دم جز نمودار شريعت

مرا ره گم مکن اينجاي بابا
که مسکن ديده ام در عين ماوا

در اين بحر سعادت راه ديدم
درون بحر دل آگاه ديدم

ز جمله فارغم وزجمله آزاد
مرا حکمت در اين دريا خداداد

ز حق حق حقيقت باز ديدم
پدر در بحر او اعزاز ديدم

تو کشتي ديدي و من عين دريا
رسيدم در نمود يار يکتا