جوهر الذات عطار

هر آن کو سر بداند سر فشاند
ولي در عاقبت حيران نماند

چو منصور از مريد دوست خود ديد
يقين در کشتن خود او سبق ديد

جدا خواهد شدن از بود خود زود
شود در عاقبت ديدار معبود

عيان منصور بود و جوهر ذات
نمود اينجا همه در عين ذرات

عيان منصور بود و بس کتب ساخت
همه در ديدن جانان بپرداخت

عيان منصور بود و در بقا شد
ز ديد حق نهان انبيا شد

ميان جزو و کل بد پيش بين او
که بد در واصلي صاحب يقين او

ز عين وصل او در لامکان شد
بر جانان بکلي او عيان شد

هر آنکو گاهگاهي عشق بشناخت
چو من چون موم در خورشيد بگداخت

چو ذره در فنا گشتم چو خورشيد
از آن ماندم من اندر عشق جاويد

سر خود دور نه مانند عطار
که تا چون او شوي واصل در اسرار

شبي حلاج را ديدند در خواب
بريده سر بکف مانند جلاب

کسي اين جام معني در کشيدست
که چون عطار خود را سر بريدست

کسي اين جام معني مي کند نوش
که آنکس در فنا باشد جهان کوش

اگر اين جام معني نوش خواهي
بگردان جان دهي در ديد شاهي

چو سر اين جا بريدي حق تو باشي
حقيقت در خدا مطلق تو باشي

چو سر اين جا بريدي در شريعت
درست آيد ترا عين حقيقت

حقيقت حق شوي در راه معبود
مرا اينست دائم عين مقصود

حقيقت حق شوي در جوهر خويش
نمود جملگي بر خيز از پيش

حقيقت حق شوي از بود الله
تو باشي در صفات قل هوالله

حقيقت حق شوي در لا الاهي
چو حاکم باشد و جمله تو شاهي

حقيقت حق شوي در عالم جان
همهجان خود شوي و نيز جانان

ز خود بگذر تو بود ما طلب دار
عيان ما در اين شهبا نگهدار

اگر سر مي بري غلطان تو چون گوي
اناالحق در نهاد جان و دل گوي

چو مردان زن اناالحق تو مينديش
که در حق مي نگنجد کفر با کيش