جوهر الذات عطار

تو قدر خود نميداني بهشتي
که ذات جان در اين دل چون سرشتي

تو قدر خود نميداني که شمسي
ولي اينجا يگه در قيد نفسي

تو قدر خود نميداني که ماهي
در اين چرخ دلت نور الهي

تو قدر خود کجا داني به تبديل
که تا زنده شوي در عين تنزيل

تو قدر خود کجا داني که روحي
نه هر اغيار در عين فتوحي

تو قدر خو کجا داني فذلک
که در تو درج شد عين ملايک

نميدانم چگويم جوهري تو
که در عين دو عالم رهبري تو

توئي يعقوب و يوسف باز ديدي
در اينجا گه بکام دل رسيدي

اگر بينا دلي در چشم جان رو
دمادم اندر اين راز نهان رو

زبان در فشان پر راز داري
که هر ساعت از او دري بياري

زبان درفشان از دوست ديدي
که گوهر پاش در گفت و شنيدي

جواهر ذات داري در نهان تو
از آن جوهر شدي اينجا عيان تو

ز لفظت جان و دل در کل رسيدند
جمال يار اينجا باز ديدند

از اين شيوه که داري حسن معني
همه دريافتي در عين تقوي

تو داري لامکان ديدن يار
توئي امروز در خود عين ديدار

جمال بي نشان درياب در کل
که تا آگه شوي از رنج و ز ذل

چو کل خواهي شدن در عين اينحال
حقيقت باز بين اسرار افلاک

چو کل خواهي شدن در معدن دل
زماني برگشا اين راز مشکل

چو کل خواهي شدن در راه آخر
زماني باش از اين آگاه آخر

چو کل خواهي شدن در عين ذرات
شوي عين صفات و پس شوي ذات

نه شرعت گفت اينجا دل نبندي
چرا در صورت خود پاي بندي

نه شرعت گفت حشري هست بيشک
نميداني تو اي افتاده در يک

نه شرعت گفت از دنيا بشو دور
تو ماندستي چنين در خويش مغرور

نه شرعت گفت دوزخ هست در راه
دلت زين راز کل کي گردد آگاه

نه شرعت راه بنمودست در خود
تو نيکي چون کني چون آمدي بد