جوهر الذات عطار

زهي صنع نهان و آشکاره
که جان اينجا بمانده در نظاره

اگر عرش است اندر قطره آب
بمانده در تحير گشته غرقاب

ز شوقش ميزند آتش زبانه
که نامم محو ماند در زمانه

زعزمش باد بي پا و سر آمد
نديد اسرار حيران بر در آمد

ز رازش خاک، خاک راه بر سر
بپاشيدست و مانده زار بر در

اگر بحر است دائم در خروشست
زشوق دوست چون ديگي بجوشست

چو جمله اين چنين باشند اي دوست
طلب کن مغز را تا کي در اين پوست

تو داري راز جوهر در درونت
ولي کس نيست، اينجا رهنمونت

طلبکار تو و تو در دروني
چو بيچوني چه گويم من که چوني

عجائب جوهري جانا چه گويم
که در شرح تو سرگردان چو گويم

توئي بنموده روي اندر دل و جان
بگويم در حقيقت راز پنهان

چويک را در يکي بنمودي از خويش
زماني مرهمي نه بر دل ريش

حقيقت عشق ديد آنروي و نشناخت
اگر چه عقل کل در سير بگداخت

حقيقت عشق تو پرده برانداخت
که در يکي ترا ديدست و بشناخت

توئي در پرده جان رخ نموده
تو گفتستي حقيقت تو شنوده

يکي ميبينمت در پرده باري
که جز جمله تواني کار سازي

تو داني اين زمان عين صفاتي
ز صورت در صفات جان و ذاتي

توئي صانع توئي جان و توئي حق
توئي در هر دو عالم نور مطلق

حقيقت نيست جز ذات تو اينجا
شدستم عقل در ذات تو شيدا

وصالت را همه جويا تو در جان
جهاني بر رخ تو مانده حيران

تو بودي آدم و آدم تو بودي
خودي خود تو در آدم نمودي

تو بودي نوح در درياي معني
فکندي شورش و غوغاي معني

تو ابراهيمي و در نار هستي
بت نمرود را صورت شکستي

تو ايوبي و ديده رنج و زحمت
ولي در عاقبت ديدي تو رحمت

توئي يحيي در اينجا سر بريده
وصال اينجا ز بيچوني نديده