ديوان امير خسرو

کوش در لعبي که از ماتت به قايم ره برد
چون سراسر مهره هايت رايگان خواهد شدن

نکته خسرو گران دري ست، ور خوش نآيدت
تو مکن در گوش، گوش تو گران خواهد شدن

گر بدوزي ديده از تيرم که در رويم مبين
هم به رويت گر ز رويت ديده دانم دوختن

آخر بگو، اي نازنين، ناز تو تا کي همچنين؟
پوشيده در جان ميخلد راز تو تا کي همچنين؟

به دو زلف طوق دارت، نه يکي که صد به هر خم
وگرت هزار باشد، همه در گلوي من کن

ميان بگشاي، ورنه پيرهن صد چاک خواهم زد
که در دل بس که ره دارم من از بند قباي تو

ز بيم خلق ازو در مي کشيدم پاي خود، ليکن
مرا برداشته مي بزد آب چشم من با او

فلک هرگز گذارد ماه را در گرد شب گشتن
اگر زان طره شبرنگ باشد يک شکن با او؟

گريبانم به صد چاک است ازين حسرت که تا روزي
برهنه در برش گيرم که نبود پيرهن با او

نگارا، همچو جان در تن درا اندر بر خسرو
برون کن جان رسمي را که راضي نيست تن با او

کنارم گير تا بر هم نشيند پشت و پهلويم
که دل بيرون شده ست و مانده جايي در ميان پهلو

من و شبها و خاک در که داد آن بخت خسرو را
که بهر خواب پهلويت نهد، اي داستان، پهلو

خلقي همه در شهر و مرا جا به دگر سو
هر کس به رهي و من تنها به دگر سو

شوقي که هست از شمع خود آلوده آتش مرا
گر مطرب آرد در نوا ترسم، بسوزد ساز او

آن شکل جولانش نگر، وان خلق در دنبال او
وان خواب نازآلود بين، وين غمزه قتال او

در بند آن زلف دو تا ديوانه ام دايم، دلا
زنهار زنهار، اي صبا، گه گه بپرسي حال او

در چشم من آن خاک پا گه سرمه شد، گه توتيا
درمان چشم آمد مرا، خسرو، به خاک پاي او

شمشير در دستم نهيد امشب به کويش مي روم
تا خويش را بسمل کنم آنجا که بينم روي او

زين پس به خوبان ننگرم، در کوي ايشان نگذرم
گر هيچ يک ره جان برم از غمزه خونخوار تو

در کوي تو بر هر دري افتاده مي بينم سري
اين نيست کار ديگري جز کار تو، جز کار تو

چون غم به گفتار آورم يا ديده در کار آورم
چون رو به ديوار آورم باري بود ديوار تو

چشم من است و خاک ره رفته، بتا بيا ببين
ديده که خاک مي خورد در ره انتظار تو

هست چو يادگار تو غم که مباد در دلي
جاي به سينه کرده ام از پي يادگار تو

نيست اميد کز توام يک گل بخت بشگفد
عمر به باد مي دهم بيهده در هواي تو

وقتي اگر ز جان من ناوک تو خطا شود
تن به قصاص در دهم معذرت خطاي تو

دي کمر بستي و در وي بسته شد مويي ز جعد
ني ميان بودي تهي گاهت مياني يافت نو

گر ترا جولان نباشد، گر تو چون من صد کشي
يا مرا اول بکش يا بيش در جولان مشو

خسروا، ديدي که حيران مانده اي در کار خويش
من ترا صد ره نگفتم کاين چنين حيران مشو

در رخت گم گشت عقل و گفت، يارب، چون کنم
وصف زيبايي که حيران است زيبايي درو

گر باده مي خورم به سر من خمار تو
ور در چمن روم به دلم خارخار تو

تن موي شد مرا و به هر موي از تنم
غم کوه کوه در غم کوه روان تو

از جور و وفا و ستم هر که بپرسي
در عشق مساوي ست وجود و عدم او

دلم بستي چو در زلف درازش آن قدر رشته
که گردد هر زمان گرد سر هر تار موي تو

به راهت خاک گشته عاشقانست و تو در جولان
مبادا کان چنين گردي نشنيد گرد روي تو

من و شبها و بيداري و حيراني و خاموشي
که محرم نيست خسرو را زبان در گفت و گوي تو

مگو با من که در کويم بلا و فتنه مي بارد
ز بارانم چه ترساني، حديث تير باران گو

چه گويي اين که پامال غلامانت کنم بر در
به راه خويشم، اي سلطان، لگدکوب سواران گو

چرا هر دم همي گويي که سوز عشق بد باشد
مرا در سينه دوزخ هاست اين با خام کاران گو

رقيبا، گفتيم کو گفت خاکم در دهان کردي
تو گر اين راست مي گويي، شکر اندر دهان تو

آن کجا وقت که در کوچه ما به جولان رفتن
دل بدزديدن و دزديده به ما ديدن تو

به آن شکل و شمايل با وجود حسن خورشيدي
نديده چون تويي هر چند در افلاک گرديده

گذشت از حد درازي شبم ترسم که ناگاهان
شود شبهاي بي پايان در اين يک روز صد ساله

چه خوش جان دادني باشد که من از تلخي مردن
تو بخشي از لب خويش آخرش شربت در آن حاله

تو دور افتاده از ما و نگنجد شوق در نامه
بيا کز دست تو هم پيش تو پاره کنم جامه

ز خونريز تو هم در سايه زلف تو آويزم
رقيبت گر بخواهد کشت باري اندر آن شامه

همه شب خون خوردم با دل، ندارم عقل را محرم
که هست اين شربت خاصان نگنجد در دل عامه

اينک سپيده کرد اثر، در صبح عيدي کن نظر
وز مي رخ مستان نگر چون برگ گلنار آمده

هر کس به کف کرده ملي، هر دل شکفته چون گلي
وز کوس هر سو غلغلي در چرخ دوار آمده

در خانه هر خورشيدوش گلگونه تر کرده خوش
مژگان چو تير نيم کش، لبها چو سوفار آمده

رانده براق صفت شکن در عيدگه شاه ز من
بسته به گردش آن چمن، چون شه به پيکار آمده