ديوان هلالي جغتايي

در خم زلف کجت دلها غريب افتاده اند
زلف تو شام غريبانست و ما چندين غريب

وقت دشنامم بشکر خنده لب بگشا، که هست
در ميان تلخ گفتن خنده شيرين غريب

بسکه باشد شاد هر کس با رفيقان در وطن
رو بديوار غم آرد خسته غمگين غريب

گر بياد لب او زهر دهندم که: بنوش
تلخي زهر ز هر در دهدم ذوق نبات

رحم بر عاشق درويش ندارند بتان
وه! که در مذهب اين سنگدلان نيست زکات!

وه! چه عمرست که در هجر تو بردم عاقبت؟
جان شيرين را بصد تلخي سپردم عاقبت

گشتم از خيل سگان او، بحمدالله، که من
در حساب مردمان خود را شمردم عاقبت

قضا نگر که: چو پيمانه ساخت از گل من
مرا بياد لبش باز در شراب انداخت

فسانه دگران گوش کرد در شب وصل
ولي بنوبت من خويش را بخواب انداخت

آخر چو ره نيافت هلالي ببزم وصل
محروم از جمال تو در گوشه اي نشست

در خرابات مغان هوش مجوييد ز ما
همه مستيم، درين ميکده هشيار کجاست؟

روز نوروزست، سرو گل عذار من کجاست؟
در چمن ياران همه جمعند يار من کجاست؟

ز باغ عمر عجب سرو قامتي برخاست
بگو که: در همه عالم قيامتي برخاست

مقيم کوي تو چون در حريم کعبه نشست
بآه حسرت و اشک ندامتي برخاست

دهقان سالخورده، که پاينده باد، گفت:
آنست آب خضر، که در جوي تاک ماست

ظاهرست از حلقهاي زلف و ماه عارضت
در ميان سايه هر جا آفتاب افتاده است

بلبل افغان ميکند هر لحظه بر شاخي دگر
جلوه گل ديده و در اضطراب افتاده است

زلف را بيش ازين بباد مده
که بسي فتنه در هوا شده است

نيست گل در چمن که بي رخ تو
غنچه را پيرهن قبا شده است

گهي که بر سر عشاق راند ابرش ناز
کدام سر، که نه در پاي ابرش افتادست؟

برسم تحفه کشم نقد عمر در پايش
ولي چه سود؟ که آن سرو سر کش افتادست

گرفت نور تجلي شب هلالي را
که روي خوب تو در جلوه مهوش افتادست

در دياري که گل روي ترا پروردند
خوش بهاري و فرح بخش هوايي بودست!

دلهاي مردمان بنشاط جهان خوشست
در دل مرا غميست، که خاطر بآن خوشست

بزير پاي تو افتاد و خاک شد عاشق
اگر چه خاک شد، اما هنوز در قدمست

اين که گل در عرق نشست و گداخت
همه از انفعال آن بدنست

يک شب از در درآ، که ماه رخت
شمع بزم و چراغ انجمنست

در علاج درد من کوشش مفرما، اي طبيب
زانکه هر دردي که از عشقست درمان منست

هر چه مي گويد هلالي در بيان زلف او
حسب حال تيره بخت پريشان منست

گر چه در عهد تو شيرين سخنان بسيارند
کس بشيرين سخني مثل تو کم شيرينست

در دوستي ملاحظه مرگ و زيست نيست
دشمن به از کسي، که نميرد براي دوست

در حلقه سگان درش مي روم، که باز
احباب صف زنند بگرد سراي دوست

گفتم: هميشه فکر وصال تو مي کنم
در خنده شد که: اين همه فکر محال چيست؟

دردا! که عمر در شب هجران گذشت و من
آگه نيم هنوز که: روز وصال چيست؟

چون حل نمي شود بسخن مشکلات عشق
در حيرتم که: فايده قيل و قال چيست؟

خواهم بصد هزار زبان وصف او کنم
ليکن مقصرم، که زبان در دهن يکيست

در درگهت رقيب و هلالي برابرند
طوطي درين ديار چرا با زغن يکيست؟

باز در جلوه ناز آمده اي همچو نهال
جلوه ناز نهال تو مرا خواهد کشت

روز وصلست، تو در کشتن من تيغ مکش
که شب هجر خيال تو مرا خواهد کشت

تويي آن پادشه مملکت حسن، که نيست
حشمت و خيل بتان در خور خيل و حشمت

در کوي تو آمد بسرم سنگ ملامت
مشکل که ازين کوي برم جان بسلامت

مستي و گردني چو صراحي کشيده اي
خوش آنکه دست خويش در آرم بگردنت

بعد ازين لطف کن و در دل تنگم بنشين
تا نشستن نتواند دگري پهلويت

ميانت يکسر مويست و جان در اشتياق او
بيا، اي جان مشتاقان فداي هر سر مويت

هلالي را نگشتي، گر سجود از ديدنت مانع
سرش در سجده بودي، تا قيامت، پيش ابرويت

قرار در شکن زلف يار خواهم کرد
بدين قرار دل بيقرار شد باعث

توانگري که در خير بر فقيران بست
دري ز عالم بالا بروي او نگشاد

سرکشان را از رکابت باد طوق بندگي
حلقه نعل سمندت چرخ را در گوش باد

ز خانه تا بدر آيي و پا نهي بسرم
سرم فتاده بخاک در سراي تو باد

بدرد خوي گرفتم، دوا نميخواهم
هميشه در دل من درد بي دواي تو باد