هفت اورنگ جامي

وان که آيينه سکندر بود
سر جانش در او مصور بود

در مساس آنچه سنگريزه نمود
چون بديدند لعل و مرجان بود

نزدند از سر فساد و غلو
کافران جز در عناد و عتو

مؤمنان کرده در پيمبر روي
هم سمعنا و هم اطعنا گوي

کرده آن را خداي عز و جل
در سراي دگر جزاي عمل

زو به هر مرتبه نمود اثري
که ندارد نمود در دگري

در همه ذهن ها به قول اصح
عين اشيا بود نه ظل و شبح

ليکن اندر وجود نفس الامر
نيست در ذهن کس چه زيد و چه عمرو

در وجودين خويشتن دائم
گاه لا قائم است و گه قائم

در يکي از مقوله هيئات
باش گو و اندر آن دگر ز ذوات

در يکي از معاني و اوصاف
که بر اعيان بود مفاض و مضاف

که چه سان در مراتب و اطوار
مختلف مي نمايدش آثار

وين تغير به فهم اهل ادب
در اضافات واقع است و نسب

جاودان در مقر اجلال است
وز ازل تا ابد به يک حال است

يا جلي الظهور و الاشراق
کيست جز تو در انفس و آفاق

سايه را در مواقع تعليم
ضؤ ثاني رقم زده ست حکيم

بلکه مدعو وي است داعي نيز
در هدي و ضلال ساعي نيز

گر چه ما در شمار اسماييم
ليکن از روي ذات يکتاييم

ملک خواب را نگر که چه سان
کند اظهار در خيال کسان

بهر هر معنيي ز جنس صور
کسوتي بس مناسب و در خور

ديد در خواب صاحب خردي
که فم و فرج خلق مهر زدي

از تو آن منع چون مقرر شد
در خيالت چنين مصور شد

همچنين هر صفت ز نقص و کمال
که شود در تو راسخ از افعال

ياد کن آنکه در شب اسرا
با حبيب خدا خليل خدا

عرض فاني اند اين کلمات
نيست شان در دو آن بقا و ثبات

زانکه چون معده پر شود ز طعام
يکسر اعضا فتند در آثام

آدمي را ز بس فريب و فسون
در رگ و پي بود رونده چو خون

گرسنه سر به جيب صبر و ثبات
به که در کسب کردن شهوات

گرسنه پا به دامن ادبار
پشت بر خلق و روي در ديوار

مگر آن هرزه کار بي حاصل
که کند سعي در عمارت گل

هر چه سازد در آب و خاک تلف
نايدش زان به غير باد به کف

قبله گاه توجهات همم
بر دو گونه است در جميع امم

نفقاتش در آب و گل موضوع
ماند و او ز اجر او مقطوع

بلکه در حج و عمره و صلوات
چون بود بهر عاجلت نفقات

همه ماند در آب و گل مرهون
ندهد اجر صانع بيچون

چون ز گل درگذشت همت وي
نفاتش همي رود در پي

خود چه دانش بود در آن سينه
که بود جاي شهوت و کينه

هر که را همت آن بود که مدام
رودش در درون شراب و طعام

در نعم هر که روي منعم ديد
به نعم التفات نپسنديد

اکل و شربش چه باشد انس به حق
دايم او در حق است مستغرق

دل چو در نفس و وايه او بست
گشت ازان وايه پايه او پست

ناي خالي به است و طبل تهي
چند در ناي و طبل لقمه نهي

تا تو اين ناي را نسازي تنگ
نشوي در جهان بلند آهنگ

شو علم در فنا و فقر و قدم
نه به ملک قدم به طبل و علم

ذکرشان صرف بهر سفره و آش
فکرشان صرف در وجوه معاش

چشم بر در که کيست کز ده و شهر
يافته از طريق مردان بهر

آمد از شهر تا به منزل وي
امردک هم دوان دوان در پي

شيخ برجست و در جواب سلام
که عليک السلام و الاکرام

در هم آويختند هر دو دغل
به تمناي دستبوس و بغل

بعد ازان شيخ جاي خود بنشست
پرسش حال و کار در پيوست