ديوان پروين اعتصامي

رو که در دست تو سرمايه و سودي نيست
سود بايد که کند مردم سوداگر

سوخت پروانه و دانست در آن ساعت
که شد اندام ضعيفش همه خاکستر

در گلستان دلي، گلبني از حکمت
به ز صد باغ گل و ياسمن و عبهر

آغل از خانه بسي دور و شبان در خواب
گرگ بددل بکمين و رمه اندر چر

نه يکي حرف متيني است در اسنادش
نه يکي سنگ درستي است بميزانش

رنگها کرده در اين خم کف رنگينش
خنده ها کرده بمردم لب خندانش

اگرت آرزوي کعبه بود در دل
چه شکايت کني از خار مغيلانش

سزد ار پر کند از در و گهر دامن
آنکه انديشه نبودست ز عمانش

بگشا قفل در باغ فضيلت را
بخور از ميوه شيرين فراوانش

در راه راست، کج چه روي چندين
رفتار راست کن، تو نه اي خرچنگ

چون گلشني است دل که در آن رويد
از گلبني هزار گل خوش رنگ

در هر رهي فتاده و گمراهي
تا نيست رهبرت هنر و فرهنگ

انجام کار در فکند ما را
سنگيم ما و چرخ چو غلماسنگ

خار جهان چه ميشکني در چشم
بر چهره چند ميفکني آژنگ

در خانه گر که هيچ نداري شگفت نيست
کالات ميبرند و تو خوابيده اي مدام

در تيرگي چو شب پره تا چند ميپري
بشناس فرق روشني اي دوست از ظلام

وقت سخن مترس و بگو آنچه گفتني است
شمشير روز معرکه زشت است در نيام

کدام تشنه بنوشيد از سبوي تو آب
کدام گرسنه در سفره تو خورد طعام

وارث ملک سليمان نتوان خواندن
هر کسيرا که در انگشت بود خاتم

ز تو در هر نفسي کاسته ميگردد
غم خود خور، چه خوري انده بيش و کم

گر چه عقل آئينه کردار ماست
ما در آن آئينه هرگز ننگريم

عالمي و بهره ايت نيست ز دانش
رهروي و توشه ايت نيست در انبان

هيچگه نيست ره و رسم خردمندي
گرسنه خفتن و در سفره نهفتن نان

اي بسا خرمن اميد که در يکدم
کرد خاکسترش اين صاعقه سوزان

رهرو گمشده و راهزنان در پيش
شب تار و خر لنگ و ره بي پايان