ديوان پروين اعتصامي

انديشه کن از فقر و تنگدستي
اي آنکه فقيريت در جوار است

يک گوهر معني ز کان حکمت
در گوش، چو فرخنده گوشوار است

ز ابليس ره خود مپرس گرچه
در باديه کعبه رهسپار است

گفتار تو همواره از تو، پروين
در صفحه ايام يادگار است

در مهد نفس، چند نهي طفل روح را
اين گاهواره رادکش و سفله پرور است

در رزمگاه تيره آلودگان نفس
روشندل آنکه نيکي و پاکيش مغفر است

شمشيرهاست آخته زين نيلگون نيام
خونابه هانهفته در اين کهنه ساغر است

در دفتر ضمير، چو ابليس خط نوشت
آلوده گشت هرچه بطومار و دفتر است

اي عجب! اين راه نه راه خداست
زانکه در آن اهرمني رهنماست

تا تو ز بيغوله گذر ميکني
رهزن طرار تو را در قفاست

ما بره آز و هوي سائليم
مورچه در خانه خود پادشاست

بيهده، پروين در دانش مزن
با تو درين خانه چه کس آشناست

چون معدنست علم و در آن روح کارگر
پيوند علم و جان سخن کاه و کهرباست

گر لاغري تو، جرم شبان تو نيست هيچ
زيرا که وقت خواب تو در موسم چراست

بشناس فرق دوست ز دشمن بچشم عقل
مفتون مشو که در پس هر چهره چهره هاست

زنگارهاست در دل آلودگان دهر
هر پاک جامه را نتوان گفت پارساست

گر فکر برتري کني و بر پري بشوق
بيني که در کجائي و اندر سرت چهاست

گندم نکاشتيم گه کشت، زان سبب
ما را بجاي آرد در انبار، لوبياست

ميجوي گرچه عزم تو ز انديشه برتر است
ميپوي گرچه راه تو در کام اژدهاست

قصر رفيع معرفت و کاخ مردمي
در خاکدان پست جهان برترين بناست

بازارگان شدستي و کالات هيچ نيست
در حيرتم که نام تو بازارگان چراست

افسونگر چرخ کبود هر شب
در فکرت افسون شيخ و شابست

سيمرغ که هرگز بدام نياد
در دام زمانه کم از ذبابست

تو بيخود و ايام در تکاپو است
تو خفته و ره پر ز پيچ و تابست

بگذشت مه و سال وين عجب نيست
اين قافله عمريست در شتابست