ديوان خاقاني

بهرام کاسقفي است به زنار هرقلي در
گفت از ظلال تيغش به مغفري ندارم

ماهي که شيفته است به زنجير راهبان در
گفت از محيط دست تو به معبري ندارم

در سايه قبولت باد جهان نيارم
بر کوهه ثريا عقد ثري ندارم

جان نقش بلخ گردد دل قلب مرو گيرد
آن روز کز در تو نسيم هري ندارم

بر من درت گشايد درهاي آسمان را
زين در نگردم ايرا زين به دري ندارم

دانم که نيک داني دانند دشمنان هم
کامروز در جهان به سخن هم سري ندارم

در بابل سخن منم استاد سحر تازه
کز ساحران عهد کهن همبري ندارم

در اين دامگاه ارچه همدم ندارم
بحمدالله از هيچ غم غم ندارم

مرا با غم از نيستي هست سري
که کس را در اين باب محرم ندارم

مرا کشت زاري است در طينت دل
که حاجت به حوا و آدم ندارم

مرا عز و ذلي است در راه همت
که پرواي موسي و بلعم ندارم

چو در سبز پوشان بالا رسيدم
دگر جامه حرص معلم ندارم

امام امم ناصر الدين که در دين
امامت جز او را مسلم ندارم

فلک خورد سوگند بر همت او
که در کون جز تو مقدم ندارم

زهي دين طرازي که بي نقش نامت
در آفاق يک حرف معجم ندارم

به دل در خواص بقا مي گريزم
به جان زين خراس فنا مي گريزم

چو بيگانه اي مانم از سايه خود
ولي در دل آشنا مي گريزم

مرا چون خرد بند تکليف سازد
ز بند خرد در هوا مي گريزم

بگو با مغان کاب کاري شما راست
که در کار آب شما مي گريزم

مرا ز اربعين مغان چون نپرسي
که چل صبح در مغ سرا مي گريزم

مغان را خرابات کهف صفا دان
در آن کهف بهر صفا مي گريزم

قفا چون ز دست امل خوردم اکنون
ز تيغ اجل در قفا مي گريزم

به بزغاله گفتند بگريز، گفتا:
که قصاب در پي کجا مي گريزم

من آبم که چون آتشي زير دارم
ز ننگ زمين در هوا مي گريزم

گرم ساز يکتا زني يا دوتائي
در اندازمت کز سه تا مي گريزم

به آهي بسوزم جهان را ز غيرت
که در حضرت پادشا مي گريزم

مرا دان بر از هفت و نه متکائي
که در ظل آن متکا مي گريزم

نه عيسي صفت زين خرابات ظلمت
در ايوان شمس الضحي مي گريزم

نه ادريس وارم به زندان خوفي
که در هشت باغ رجا مي گريزم

صباح و مسا نيست در راه وحدت
منم کز صباح و مسا مي گريزم

صبح آينه اي شود که در وي
نقش دل آسمان ببينم

بر هر مژه در چو اشک داود
برکرده به ريسمان ببينم

مي جويم داد و نيست ممکن
کاين نادره در جهان ببينم

صورت نکنم که صورت داد
در گوهر انس و جان ببينم

در صد غم تازه تر گريزم
گر يک غم جان ستان ببينم

من خود نکنم طمع که شش يار
در شش سوي هفت خوان ببينم

مه ز آن به اسد رسد به هر ماه
تا در دم شير نان ببينم

بختي که سياه داشت در زين
خنگيش به زير ران ببينم

اين تازه سخن که کردم ابداع
در روي زمين روان ببينم

در يک سر ناخن از دو دستش
صد شير نر ژيان ببينم

گر بر سر چرخ شد حسودش
هم در بن خاکدان ببينم

از راي تو صيقل فلک را
هفت آينه در دکان ببينم

صور و عکه در امان امرت
چون ارمن و نخجوان ببينم

در شان تو بينم آيت فتح
کاسباب نزول و شان ببينم

آن سه دختر و آن سه خواهر پنج وقت
در پرستاري به يک جا ديده ام

هفت خاتون را در اين خرگاه سبز
داه اين درگاه والا ديده ام

در کف بخت بلندش ز اختران
هفت دستنبوي زيبا ديده ام

مصر و بغداد است شروان تا در او
هم زبيده هم زليخا ديده ام

از سر زهد و صفا در شخص او
هم خديجه هم حميرا ديده ام

هر که در من ديد چشمش خيره ماند
ز آنکه من نور تجلي ديده ام