ديوان خاقاني

روز عمرم در شب افتاده است باز
وز شبم روز عنا زاده است باز

گويي اندر دامن آمد پاي دل
کز پي آن در سر افتاده است باز

سينه من کآسمان در خون اوست
از خرابي محنت آباد است باز

از مژه در آتشين آبم که دل
تف اين غمها برون داده است باز

رخت جان بربند خاقاني ازآنک
دل در غم خانه بگشاده است باز

در سر کار هوا شد دين و دل
هم نظر زان کار نگسستي هنوز

نسيم صبح جانم را وديعت آورد بويش
ازين به تحفه در باري نپندارم که دارد کس

در ساحت زمين مطلب کيمياي انس
کاندر خزانه ها فلک هم نيافت کس

چندين مگوي مرهم و مرهم که هر که بود
در خستگي فروشد و مرهم نيافت کس

در چار بالش عدم آي از بساط کون
کاينجا دم مراد مسلم نيافت کس

آسمان در خون خاقاني چراست
کاين مهم را نامزد خوي تو بس

در آغوش دو عالم غنچه زخمي نمي گنجد
هجوم آورده بر دلها ز بس تاراج مژگانش

در درد فراق تو دل من
جان داد و نکرد هيچ دردش

خاصه که به شعر بي نظير است
در جمله آفتاب گردش

من به دندان گوشه دل چون خورم
کو چنان در گوشه ديد آرام خويش

جز بدين رطل گلين هيچ عمارت نکنم
چار ديوار گلين را که در او مهمانم

کو صبح که بار شب کشيدم
در راه بلا تعب کشيدم

در بوستان عهد شنيدم که ميوهاست
جستم به چند سال و گيايي نيافتم

خواني نهاد دهر به پيشم ز خوردني
جز قرص آفتاب در آن خوان نيافتم

در مصر انتظار چو يوسف بمانده ام
بسيار جهد کردم و کنعان نيافتم

زير دست غم تو مهره صفت
در کف حقه باز مي غلطم

تو مرا مي کشي به خنجر لطف
من در آن خون به ناز مي غلطم

از پي سجده رخ تو چنان
عابدان در نماز مي غلطم

بر سر سنبل رخ تو چنانک
آهوان در طراز مي غلطم

بر مردم اعتماد نمانده است در جهان
گفتي که اعتماد، مگو زينهار هم

يک اهل نماند پس چرا چشم
زين پرده در آن فرو ندوزم

هر خار که گلبن طمع داشت
در چشم نمک فشان شکستم

من بودم و يک کليد گفتار
هم در غلق دهان شکستم

ز خاک پاشي در دستخون فرومانديم
ز پاک بازي نقش فنا فرو خوانديم

تا کي چو ترازو از زباني
در گردن زه کشيده باشم

زان بيم که از نفس بميرد
در کام نفس شکسته دارم

نه چنوهم کمان کشم بر خلق
بهر يک شب که در کمين باشم

چون من امروز در ميانه نيم
چه ميانجي کفر و دين باشم

در گريه وداع تذروان کبک لب
طاووس وار پاي گل آلود مي بريم

کشتي ما در گذشتن خواست از گيتي و ليک
هفته اي هم سوزن عيسيش لنگر ساختيم

به باغ وصل تو گر شرط من يزيد رود
هزار طوبي در عرض يک گياه نهم

به آسمان شکني آه من ميان دري است
مراد آه توئي در کنار آه نهم

از من دواسبه قافله صبر درگذشت
ما در ميان راه و غبار اوفتاده ايم

اندر بلا همي کندم آزمون بلي
در آتش از براي عيار اوفتاده ايم

چون به در اختيار نيست مرا بار
گرد سرا پرده مراد چه پويم

از در من عافيت چگونه درآيد
چون نشود پاي محنت از سر کويم

بس که شدم کوفته در آتش اندوه
گوئي مردم نيم که آهن و رويم

تيره شد آبم ز بس درنگ در اين خاک
کاش اجل سنگ بر زدي به سبويم

گفتي ز جهان نشسته اي دست
در گوش جهان بگوي شستيم

نام تو چون بر زبان مي آيدم
آب حيوان در دهان مي آيدم

تا همايم خوانده اي در کام دل
هر نواله استخوان مي آيدم

در صف عشاق خاقاني منم
کاسب معني زير ران مي آيدم

گه گه زني از شوخي حلقه در خاقاني
خانه همه خون بيني، سر درنکني دانم

گرچه به عراق اندر سلطان سخن گشتي
جز خاک در سلطان افسر نکني دانم

در ره دمي به تربت بسطام برزنم
وز طوس و روضه آرزوي جان برآورم