شاهنامه فردوسي

بدو گفت موبد که مرد سوار
نبيند چو تو گرد در کارزار

که چشم بد از فر تو دور باد
نشست تو در گلشن و سور باد

وگر اسپ در کشت زاري کند
ور آهنگ بر ميوه داري کند

سواري تو و ما همه بر خريم
هم از خروران در هنر کمتريم

کرا پشت و ياور جهاندار نيست
ازو خوارتر در جهان خوار نيست

گشادند زان پس در گنج باز
توانگر شد آنکس که بودش نياز

دو هفته همي بود دل شادمان
در گنج بگشاد روز و شبان

شبستاان خود را چو در باز کرد
بتان را ز گنج درم ساز کرد

که مرغي خريدي فزون از بها
نهادي مرا در دم اژدها

چو پاسخ شنيد اسپ در خانه راند
زن ميزبان شوي را پيش خواند

بدو گفت کاه آر و اسپش بمال
چو گاه جو آيد بکن در جوال

سوي خانه آب شد آب برد
همي در نهان شوي را برشمرد

به پستانها در شود شيرخشک
نبودي به نافه درون نيز مشک

شود خايه در زير مرغان تباه
هرانگه که بيدادگر گشت شاه

نگه کن يکي شاخ بر در بلند
نبايد که از باد يابد گزند

يکي شاه گيلان يکي شاه ري
که بودند در راي هشيار پي

چنين گفت نرسي که اين روي نيست
مر اين آب را در جهان جوي نيست

همي تاخت لشکر چو از کوه سيل
به آمل گذشت از در اردبيل

بياسود در مرو بهرام گور
چو آسوده شد شاه و جنگي ستور

بدان مايه لشکر که برد اين گمان
که يزدان گشايد در آسمان

مرا کرد پيروز يزدان پاک
سر دشمنان رفت در زير خاک

بپژمرد چون لاله در ماه دي
تنش خشک و رخساره همرنگ ني

وزان پس به خوبي فرستمش باز
ز مردم نيم در جهان بي نياز

مر اين را که گفتي تو پاسخ يکيست
سخن در درون و برون اندکيست

همان بيکران در جهان ايزدست
اگر تاب گيري به دانش به دست

در بار بگشاد سالار بار
نشست از بر تخت خود شهريار

جهان از بدانديش در بيم بود
دل نيک مردان به دو نيم بود

همه پاک در گردن پادشاست
که پيدا شود زو همه کژ و راست

وگر در گذشته ز شب چند پاس
بدزدد ز درويش دزدي پلاس

مريزيد هم خون گاوان ورز
که ننگست در گاو کشتن به مرز

ز هندوستان تا در مرز چين
ز دزدان پرآشوب دارد زمين

رهاند خرد مرد را از بلا
مبادا کسي در بلا مبتلا

بداند تن خويش را در نهان
به چشم خرد جست راز جهان

تو اندازه خود نداني همي
روان را به خون در نشاني همي

برآورده يي بود سر در هوا
بدربر فراوان سليح و نوا

هزار ار به هندي زني در هزار
بود کس که خواند مرا شهريار

همه زاد بر زاد خويش منند
که در هند بر پاي پيش منند

که در بيشه شيران به هنگام جنگ
ز آورد ايشان بخايد دو چنگ

چو در پيش شنگل نهادند خوان
يکي را بفرمود کو را بخوان

چو گويي دهد او تن اندر فريب
گر از گفت من در دل آرد نهيب

تو گويي مر او را نکوتر بود
تو آن گوي با وي که در خور بود

به فرجام گفت اي سخن گوي مرد
مرا در دو کشور مکن روي زرد

که جاويد در کشور هندوان
بود زنده نام تو تا جاودان

بدو گفت شنگل که چندين بلاست
بدين بوم ما در يکي اژدهاست

به دستوري شاه در بر گرفت
به قنوج شد يار ديگر گرفت

ز بهرام دارم به بخشش سپاس
نيايش کنم روز و شب در سه پاس

يکي راز خواهم همي با تو گفت
چنان کن که ماند سخن در نهفت

بدان جاي نخچير گوران بود
به قنوج در عود سوزان بود

گرين راز در هند پيدا شود
ز خون خاک ايران چو دريا شود

برانگيخت کشتي و زورق بساخت
به زورق سپينود را در نشاخت